Zwycięstwo

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًۭا مُّبِينًۭا ﴾١﴿

Zaiste, My daliśmy ci zwycięstwo oczywiste (stanowiące klucz do dalszych zwy, cięstw)^[1]

لِّيَغْفِرَ لَكَ ٱللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِن ذَنۢبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكَ وَيَهْدِيَكَ صِرَٰطًۭا مُّسْتَقِيمًۭا ﴾٢﴿

Ażeby Bóg wybaczył ci (o, Wysłanniku) twoje błędy z przeszłości oraz te, które jeszcze popełnisz i by wypełnił Swoją Łaskę wobec ciebie i poprowadził cię (ku stałości) drogą prostą (do tego, by Bóg był z ciebie zadowolony, i do wiecz; nej szczęśliwości)^[2][3][4]

وَيَنصُرَكَ ٱللَّهُ نَصْرًا عَزِيزًا ﴾٣﴿

I ażeby Bóg dopomógł ci w chwalebnym, potężnym osiągnięciu –

هُوَ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ ٱلسَّكِينَةَ فِى قُلُوبِ ٱلْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوٓا۟ إِيمَٰنًۭا مَّعَ إِيمَٰنِهِمْ ۗ وَلِلَّهِ جُنُودُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًۭا ﴾٤﴿

On jest tym, który zesłał Swój wewnętrzny spokój (jako dar) do serc wiernych, by mogli wiarą pomnożyć własną wiarę. Do; i Bóg Boga należą zastępy Niebios i Ziemi jest Wszechwiedzący, Mądry –^[5]

لِّيُدْخِلَ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا وَيُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّـَٔاتِهِمْ ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عِندَ ٱللَّهِ فَوْزًا عَظِيمًۭا ﴾٥﴿

I żeby dopuścił wierzących mężczyzn i wierzące kobiety do Ogrodów, przez które przepływają rzeki – by tam zamieszkali i by zmazał ich złe uczynki. Oto jest u Boga tryumf najwspanialszy!

وَيُعَذِّبَ ٱلْمُنَٰفِقِينَ وَٱلْمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلْمُشْرِكِينَ وَٱلْمُشْرِكَٰتِ ٱلظَّآنِّينَ بِٱللَّهِ ظَنَّ ٱلسَّوْءِ ۚ عَلَيْهِمْ دَآئِرَةُ ٱلسَّوْءِ ۖ وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ ۖ وَسَآءَتْ مَصِيرًۭا ﴾٦﴿

Ażeby też ukarał obłudników – mężczyzn i obłudne niewiasty, a także mężczyzn i kobiety – którzy przypisują Bogu współtowarzyszy i którzy stale żywią złe. Zły będzie obrót ich losu! myśli o Bogu Bóg przeznaczył dla nich karę bolesną, na wieki wyłączył ich ze Swego Miłosierdzia i przygotował dla nich Piekło. Jakże zły jest to cel wędrówki!

وَلِلَّهِ جُنُودُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا ﴾٧﴿

Do Boga należą zastępy Niebios i Ziemi. Bóg jest Potężny, Pełen Chwały, a Jego Moc nieodparta, Mądry.

إِنَّآ أَرْسَلْنَٰكَ شَٰهِدًۭا وَمُبَشِّرًۭا وَنَذِيرًۭا ﴾٨﴿

Zaprawdę, My posłaliśmy cię (o, Wysłanniku) jako świadka (prawdy islamu i fałszu innych dróg, i jako świadka ludzkich czynów w obu światach) i jako zwiastuna radosnych wieści (pomyślności w zamian za wiarę i prawość) i jako ostrzegającego (przed konsekwencjami zbłądzenia);

لِّتُؤْمِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتُعَزِّرُوهُ وَتُوَقِّرُوهُ وَتُسَبِّحُوهُ بُكْرَةًۭ وَأَصِيلًا ﴾٩﴿

I po to, byście (o ludzie i dżiny) uwierzyli w Boga i Jego Wysłannika (i wspierali Jego Sprawę) i obdarzali Boga najwczesnym rankiem i wieczorem (dzień wyższym szacunkiem i wychwalali Go i noc).

إِنَّ ٱلَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ ٱللَّهَ يَدُ ٱللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ ۚ فَمَن نَّكَثَ فَإِنَّمَا يَنكُثُ عَلَىٰ نَفْسِهِۦ ۖ وَمَنْ أَوْفَىٰ بِمَا عَٰهَدَ عَلَيْهُ ٱللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًۭا ﴾١٠﴿

Zaiste, ci, którzy przysięgają wierność tobie (Wysłanniku), przysięgają wierność jedynie Bogu. Nad ich rękami jest „Ręka” Boga. Przeto ktokolwiek łamie przysięgę, łamie przysięgę na swoją tylko szkodę. Kto zaś wypełnia umowę, jaką zawarł z Bogiem, tego Bóg obdarzy nagrodą ogromną.^[7]

سَيَقُولُ لَكَ ٱلْمُخَلَّفُونَ مِنَ ٱلْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَآ أَمْوَٰلُنَا وَأَهْلُونَا فَٱسْتَغْفِرْ لَنَا ۚ يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِم مَّا لَيْسَ فِى قُلُوبِهِمْ ۚ قُلْ فَمَن يَمْلِكُ لَكُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيْـًٔا إِنْ أَرَادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ نَفْعًۢا ۚ بَلْ كَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًۢا ﴾١١﴿

Powiedzą tobie (usprawiedliwiając się) ci spośród Beduinów (mieszkańców pustyni), którzy (nie odpowiedzieli na twoje wezwanie do uczestniczenia w Kampanii Mniejszej Pielgrzymki i) pozostali z tyłu: „Powstrzymała nas nasza własność i rodziny, poproś zatem Boga o wybaczenie dla nas”. Oni mówią swoimi językami to, czego nie ma w ich sercach. Powiedz (im): „Któż może wstawić się za wami u Boga, jeśli On zechce dla was szkody albo jeśli zechce dla was

بَلْ ظَنَنتُمْ أَن لَّن يَنقَلِبَ ٱلرَّسُولُ وَٱلْمُؤْمِنُونَ إِلَىٰٓ أَهْلِيهِمْ أَبَدًۭا وَزُيِّنَ ذَٰلِكَ فِى قُلُوبِكُمْ وَظَنَنتُمْ ظَنَّ ٱلسَّوْءِ وَكُنتُمْ قَوْمًۢا بُورًۭا ﴾١٢﴿

Oto wy sądziliście, że Wysłannik i panię, podczas której oni sądzą, że z wierni nigdy nie powrócą (z tej kampapewnością weźmiecie zdobycze wojennii) do swoich rodzin i ta myśl została ne, ci, którzy (uprzednio) pozostawaupiększona, by wasze serca znalazły w li w tyle, powiedzą: „Pozwólcie nam niej upodobanie, i żywiliście złą myśl (że pójść ze sobą”. Oni pragną zmienić Boży Bóg nie wspomoże wiernych i zostaną dekret. Powiedz (im): „Nie pójdziecie z pokonani). (Myśląc tak dowiedliście, że) nami – żadną miarą. To (postanowienie), jesteście ludźmi bezużytecznymi i skazadotyczące was, ogłosił Bóg (już) wczenymi na zatracenie. śniej”. Potem oni powiedzą: „Nie! Wy

وَمَن لَّمْ يُؤْمِنۢ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ فَإِنَّآ أَعْتَدْنَا لِلْكَٰفِرِينَ سَعِيرًۭا ﴾١٣﴿

Dla tych, co nie wierzą w Boga i nam zazdrościcie”. Prawda jest zaś taka, Jego Wysłannika (i nie pokładają w nich że brak im zrozumienia – mają go tylufności), My przygotowaliśmy Ogień Palący. ko niewiele..^[10]

وَلِلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ يَغْفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا ﴾١٤﴿

Do Boga należy Władza nad Niebiokorzyści? (Jak byście się nie usprawiedlisami i nad Ziemią: On wybacza, komu wiali, pamiętajcie, że Bóg jest całkowizechce i karze, kogo zechce. Bóg jest cie świadom wszystkiego tego, co czyPrzebaczający, Współczujący. nicie”)^[8][9]

سَيَقُولُ ٱلْمُخَلَّفُونَ إِذَا ٱنطَلَقْتُمْ إِلَىٰ مَغَانِمَ لِتَأْخُذُوهَا ذَرُونَا نَتَّبِعْكُمْ ۖ يُرِيدُونَ أَن يُبَدِّلُوا۟ كَلَٰمَ ٱللَّهِ ۚ قُل لَّن تَتَّبِعُونَا كَذَٰلِكُمْ قَالَ ٱللَّهُ مِن قَبْلُ ۖ فَسَيَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنَا ۚ بَلْ كَانُوا۟ لَا يَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِيلًۭا ﴾١٥﴿

Jeśli (o, wierni) wyruszacie (na kam-

قُل لِّلْمُخَلَّفِينَ مِنَ ٱلْأَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ إِلَىٰ قَوْمٍ أُو۟لِى بَأْسٍۢ شَدِيدٍۢ تُقَٰتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ ۖ فَإِن تُطِيعُوا۟ يُؤْتِكُمُ ٱللَّهُ أَجْرًا حَسَنًۭا ۖ وَإِن تَتَوَلَّوْا۟ كَمَا تَوَلَّيْتُم مِّن قَبْلُ يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًۭا ﴾١٦﴿

Powiedz tym spośród mieszkańców pustyni, którzy pozostali w tyle: „Wkrótce zostaniecie wezwani (do walki) przeciwko ludziom o wielkiej potędze i albo będziecie walczyć przeciwko nim, albo oni poddadzą się Bogu i zostaną muzułmanami. Jeśli będziecie posłuszni, Bóg da wam piękną nagrodę, lecz jeśli się odwrócicie – tak jak się odwróciliście przedtem,. On was ukarze karą bolesną”^[11]

لَّيْسَ عَلَى ٱلْأَعْمَىٰ حَرَجٌۭ وَلَا عَلَى ٱلْأَعْرَجِ حَرَجٌۭ وَلَا عَلَى ٱلْمَرِيضِ حَرَجٌۭ ۗ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدْخِلْهُ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ ۖ وَمَن يَتَوَلَّ يُعَذِّبْهُ عَذَابًا أَلِيمًۭا ﴾١٧﴿

Nie będzie miał żadnej winy ociemniały i nie będzie miał żadnej winy chromy, ani też nie będzie miał żadnej winy chory (jeśli nie pójdą na wojnę prowadzoną dla Sprawy Boga). Kto jest posłuszny Bogu i Jego Wysłannikowi (pod względem obowiązków religijnych, które zostały nań nałożone i które jest w stanie wypełnić), tego Bóg dopuści do Ogrodów, poprzez które płyną rzeki. Kto jednak się odwróci, tego On ukarze karą bolesną. Drogi, którą idą, i Boskich obietnic) i by

۞ لَّقَدْ رَضِىَ ٱللَّهُ عَنِ ٱلْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ ٱلشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِى قُلُوبِهِمْ فَأَنزَلَ ٱلسَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَٰبَهُمْ فَتْحًۭا قَرِيبًۭا ﴾١٨﴿

Zaprawdę, Bóg był zadowolony z was poprowadził ku Prostej Ścieżce (i wierzących, kiedy zaprzysięgli ci pod wytrwałości w podążaniu nią). drzewem wierność. On wiedział, co kry-

وَمَغَانِمَ كَثِيرَةًۭ يَأْخُذُونَهَا ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًۭا ﴾١٩﴿

I mnóstwem zdobyczy wojennych,

وَعَدَكُمُ ٱللَّهُ مَغَانِمَ كَثِيرَةًۭ تَأْخُذُونَهَا فَعَجَّلَ لَكُمْ هَٰذِهِۦ وَكَفَّ أَيْدِىَ ٱلنَّاسِ عَنكُمْ وَلِتَكُونَ ءَايَةًۭ لِّلْمُؤْمِنِينَ وَيَهْدِيَكُمْ صِرَٰطًۭا مُّسْتَقِيمًۭا ﴾٢٠﴿

Bóg obiecał wam obfite zdobycze ścią odwróciliby się w ucieczce plecami., i wojenne, które weźmiecie później Nie zaleźliby jednak żadnego obrońcy ani zapewnił je wam jako nagrodę doczesną pomocnika (który by ich ocalił). (za wasze posłuszeństwo i czystość inten-^[13][14][15]

وَأُخْرَىٰ لَمْ تَقْدِرُوا۟ عَلَيْهَا قَدْ أَحَاطَ ٱللَّهُ بِهَا ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرًۭا ﴾٢١﴿

I są jeszcze inne (zyski), których nie ły ich serca (czystą intencję i lojalność zdołaliście osiągnąć, lecz Bóg (je) objął dla sprawy Boga) i dlatego zesłał dla nich (Swoją Wiedzą i Władzą i wam je prze(jako dar) wewnętrzny spokój i pewność, każe). Zaiste, Bóg ma pełną władzę nad i nagrodził ich bliskim zwycięstwem każdą rzeczą.

وَلَوْ قَٰتَلَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوَلَّوُا۟ ٱلْأَدْبَٰرَ ثُمَّ لَا يَجِدُونَ وَلِيًّۭا وَلَا نَصِيرًۭا ﴾٢٢﴿

Jeśliby niewierni (Mekkańczycy) walktóre wezmą. A Bóg jest Potężny i Pełen czyli przeciwko tobie (zamiast zawierać z Chwały, Jego Moc nieodparta, Mądry. tobą w Hudajbija traktat), to z pewno-^[12]

سُنَّةَ ٱللَّهِ ٱلَّتِى قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلُ ۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ ٱللَّهِ تَبْدِيلًۭا ﴾٢٣﴿

Taka jest od dawna Droga Boga cji). I On powstrzymał ręce (innych, znajdziecie nigdy żadnej zmiany w Drowrogich) ludzi od was, aby to był znak dla wiernych (poświadczający prawdę dze Boga., nie

وَهُوَ ٱلَّذِى كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُم بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنۢ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا ﴾٢٤﴿

A On jest tym, który powstrzymał od was ich ręce, a wasze ręce od nich w dolinie Mekki po tym, jak dał wam zwycięstwo nad nimi. Zaiste, Bóg dobrze widzi wszystko to, co czynicie.^[16]

هُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوكُمْ عَنِ ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَٱلْهَدْىَ مَعْكُوفًا أَن يَبْلُغَ مَحِلَّهُۥ ۚ وَلَوْلَا رِجَالٌۭ مُّؤْمِنُونَ وَنِسَآءٌۭ مُّؤْمِنَٰتٌۭ لَّمْ تَعْلَمُوهُمْ أَن تَطَـُٔوهُمْ فَتُصِيبَكُم مِّنْهُم مَّعَرَّةٌۢ بِغَيْرِ عِلْمٍۢ ۖ لِّيُدْخِلَ ٱللَّهُ فِى رَحْمَتِهِۦ مَن يَشَآءُ ۚ لَوْ تَزَيَّلُوا۟ لَعَذَّبْنَا ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا ﴾٢٥﴿

(Bóg zadał im klęskę, gdyż) oni są tymi, którzy nie uwierzyli i którzy trzymali was z dala od (odwiedzin) Świętego Meczetu, a ofiary – od dotarcia na miejsce przeznaczenia. A gdyby (w Mekce) nie było wierzących mężczyzn i wierzących kobiet, których nie znacie, a zatem moglibyście (ich) stratować i z ich powodu mogłoby was dotknąć coś niepożądanego (ze względu na to, co byście uczynili) bez waszej wiedzy (to Bóg nie powstrzymałby waszych rąk od walki. On jednak was powstrzymał), aby dopuścić do swego miłosierdzia kogokolwiek zechce (oszczędzając wiernych w Mekce i umożliwiając w samą porę przyjęcie islamu wielu Mekkańczykom). Jeśli-

إِذْ جَعَلَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فِى قُلُوبِهِمُ ٱلْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ ٱلْجَٰهِلِيَّةِ فَأَنزَلَ ٱللَّهُ سَكِينَتَهُۥ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَعَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ ٱلتَّقْوَىٰ وَكَانُوٓا۟ أَحَقَّ بِهَا وَأَهْلَهَا ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمًۭا ﴾٢٦﴿

Kiedy ci, którzy nie uwierzyli, piebezpieczeństwie, z głowami ogolonymi lęgnowali w swoich sercach zajadłą albo włosami krótko przyciętymi zapalczywość (pochodzącą z egotyzmu, żadnego lęku. On zawsze wie to, czego myślenia plemiennego i zamiłowania do wy nie wiecie (a nie zezwalając na wejwaśni), zapalczywość właściwą Epoce ście do Meczetu w tym roku), dał wam – Ignorancji, Bóg zesłał (jako dar) Swój przed tym – bliskie zwycięstwo wewnętrzny spokój i pewność na Swego^[19][20]

لَّقَدْ صَدَقَ ٱللَّهُ رَسُولَهُ ٱلرُّءْيَا بِٱلْحَقِّ ۖ لَتَدْخُلُنَّ ٱلْمَسْجِدَ ٱلْحَرَامَ إِن شَآءَ ٱللَّهُ ءَامِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ ۖ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا۟ فَجَعَلَ مِن دُونِ ذَٰلِكَ فَتْحًۭا قَرِيبًا ﴾٢٧﴿

Bóg potwierdził Swemu Wysłanniby oni (wierzący i niewierzący w Mekce) kowi widzenie jako prawdziwe (i z pewzostali wyraźnie rozdzieleni, My z pewnością wypełni je) w rzeczywistości nością ukaralibyśmy karą bolesną tych Zaprawdę, wejdziecie do Świętego Meczespośród nich, którzy nie uwierzyli. tu – jeśli Bóg zechce^[17][18]

هُوَ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلْهُدَىٰ وَدِينِ ٱلْحَقِّ لِيُظْهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًۭا ﴾٢٨﴿

On jest Tym, który posłał SwojeWysłannika i na wiernych i uczynił dla go Wysłannika z Boskim Przewodnicnich obowiązkiem Słowo wiary, pobożtwem i religią prawdy, aby dać jej wyżności i szacunku dla Boga. Oni najbarszość nad wszystkimi religiami dziej mieli do niego prawo i byli go godwystarcza jako świadek (prawdziwości ni. Bóg zaś ma pełną wiedzę o każdej Swojej obietnicy i Posłannictwa Swego Wysłannika). rzeczy.. – w całkowitym, bez.. Bóg^[21]

مُّحَمَّدٌۭ رَّسُولُ ٱللَّهِ ۚ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥٓ أَشِدَّآءُ عَلَى ٱلْكُفَّارِ رُحَمَآءُ بَيْنَهُمْ ۖ تَرَىٰهُمْ رُكَّعًۭا سُجَّدًۭا يَبْتَغُونَ فَضْلًۭا مِّنَ ٱللَّهِ وَرِضْوَٰنًۭا ۖ سِيمَاهُمْ فِى وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ ٱلسُّجُودِ ۚ ذَٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِى ٱلتَّوْرَىٰةِ ۚ وَمَثَلُهُمْ فِى ٱلْإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْـَٔهُۥ فَـَٔازَرَهُۥ فَٱسْتَغْلَظَ فَٱسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِۦ يُعْجِبُ ٱلزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ ٱلْكُفَّارَ ۗ وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةًۭ وَأَجْرًا عَظِيمًۢا ﴾٢٩﴿

Muhammad jest Wysłannikiem Bożym; ci zaś, którzy są w jego towarzystwie, są mocni i nieustępliwi w obliczu niewierzących, wobec siebie są jednak współczujący. Widzisz ich (wytrwałych w modlitwie), wykonujących pokłony i padających na twarz, szukających u Boga łaski, a także Jego akceptacji i zadowolenia. Na ich twarzach są (ich) znaki – ślady padania na twarz. Taki jest ich opis w Torze. A oto ich opis w Ewangelii: jak ziarno, które wypuściło swój kiełek, a następnie go wzmocniło. Potem stwardniał i wyprostował się na swej łodydze, wprowadzając w zachwyt siewców; (tym samym) napełnia niewierzących wściekłością wobec nich (wiewe dzieła – przebaczenie (dające niespo. Bóg obiecał wszystkim tym rzących) dziewane błogosławieństwa) i nagrodę spośród nich, którzy czynią dobre, praogromną.^[22][23]