[1]Jeśliby Bóg zechciał, to mógłby, na przykład wypisać Swoje Imię gwiazdami na przeczalnym znakiem prawdy Boskiego Przepowierzchni Niebios, albo - tak jak sprawił, słania. Mówiąc krótko, Bóg otwiera wszystże góra Synaj spiętrzyła się nad Dziećmi Izrakie drzwi do wiary dla ludzkiego rozumu i ela, aby ich skłonić do przestrzegania przysumienia. Nigdy jednak nie zmusza człowiemierza z Bogiem (2:63) - mógłby przymusić ka do wiary, gdyż stałoby to w sprzecznoludzi do wiary. Jednak znaki, które Bóg objaści z godnością wolnej woli. Niewiara wyrawia w stworzeniu i w życiu ludzkim, a taksta nie z tego, że brak jest wystarczających że poprzez Proroków, są w sposób doskonaznaków, lecz bardziej z ludzkiej pychy, nieły wystarczające dla tego, kto nie jest ogarsprawiedliwości, złego osądu oraz przywiąnięty arogancją, niesprawiedliwością, niewłazania do świata i korzyści doczesnych, bądź ściwym osądem lub pragnieniami cielesnyteż pragnień zmysłowych. Wynika to jasno z mi. Jeśliby Bóg miał objawić jakiś bardziej dziejów wielu ludów, które odmówiły przyjęoczywisty znak, oznaczałoby to zanegowacia wiary, nawet jeśli został im ukazany cud, nie ludzkiej wolnej woli i unieważnienie celu o jaki prosili swego Proroka. Ludy te zostaprób, którym jesteśmy poddawani. ły w konsekwencji unicestwione. (Zob. np. Bóg wyposażył istoty ludzkie w charakte7:73-79.) rystyczne zdolności i zaszczycił nas wolną

[2]Niniejszy werset odnosi się do czasu (zob. wolą. Stworzył nas ze skłonnością do wiary. 28:15), gdy Mojżesz przypadkowo zabił pewWięcej jeszcze: podobnie jak cały wszechnego Egipcjanina, co skłoniło go do opuszświat i nasza konstrukcja fizyczna dostarczaczenia Egiptu i udania się do Midianu. ją wielu znaków Istnienia i Jedności Boga, tak i każda istota ludzka przeżywa wiele doświad-

[3]Odnośnie tych znaków zob. sura 7:106czeń poprzez swoje życie, które również dają 108, 130-135. jej świadomości i sumieniu pewność co do tej

[4]To nawiązanie do nieumyślnego zabicia samej prawdy kardynalnej. Dodatkowo, Bóg przez Mojżesza pewnego Egipcjanina, który zesłał poprzez dzieje wielu Proroków, któwalczył z Izraelitą (28:15). rych charakter i życie, a także wiele cudów,

[6]Faraon twierdził, że był największym ga do zadowolenia duchowego i spotkania z panem spośród wszystkich, którzy znajBogiem, droga do namiestnictwa Bożego i blidowali się pod jego władzą (79:24). A rząskości do Boga biegnie przez etap ucieczki. dził, nad kim chciał. Kiedy jednak Mojżesz, Zwykli ludzie uciekają od zgiełku życia niech będzie z nim pokój, ogłosił, że Bóg i ohydy grzechu, szukając schronienia w jest Panem całego stworzenia, w tym sameBożym przebaczeniu i łasce. Oni rozważago Faraona, a także jego dworu, wojska i ją znaczenie: „O, Panie mój, przebacz mi i Ci, którzy wyróżniają się swoją pobożNajbardziej zaawansowani w wiedzy, jego przodków, Faraon poczuł, że jego władza została zakwestionowana. Jak każdy dyktator, uciekł się więc do gróźb. Kiedy Mojżesz ogłosił, że to Bóg jest Panem (Stwórcą i Władcą) całego stworzenia, to Faraon również zgłosił pretensje do boskości. Zrozumiał zapewne, że Boskość i Panowanie są nierozdzielne, a panem może być jedynie ten, kto szczyci się też boskością. Jednak, pomimo jego roszczenia do boskości, zarówno on sam, jak i inni Egipcjanie czcili wiele bóstw (7:127). Faraon wykorzystał więc ideę boskości w tym sensie, że on był jedynym panem i władcą Egiptu, i uważał, że ma nad nim władzę absolutną. Panowanie związane jest z posłuszeństwem, Boskość wymaga zaś oddawania czci. Ponieważ Bóg jest Bogiem wszystkich stworzeń, Tym, kto ma wiedzę absolutną i doskonałą, Wolę i Władzę, i kto wyłącznie zasługuje na oddawanie Mu czci, mając prawo do składania Mu ofiar; i którego pomoc jest upraszana, to absolutne Panowanie należy do Niego. Absolutna władza nad ludźmi także do Niego należy, gdyż to On ma absolutną władzę nad wszechświatem, jako jego Pan (Stwórca i Władca), Ten, który ma pełną wiedzę o wszechświecie jako całości i o każdej poszczególnej rzeczy lub istocie; i ma Moc i Wolę czynienia, cokolwiek zechce. Skoro jednak wszystkie inne istoty, poza dżinami i ludźmi są absolutnie posłuszne Bogu, gdyż nie cieszą się wolną wolą, to ludzie i dżiny otrzymują pewną przestrzeń do wykonywania swej wolnej woli.

[5]Termin firar, który dosłownie oznacza obdarz mnie (Swym) Miłosierdziem, gdyż zbiec lub uciec, jest wykorzystywany w jesteś Najlepszym spośród miłosiernych” muzułmańskiej literaturze sufickiej do opi(23:118). Oni szukają ucieczki i schronienia w sywania podróży od tego co stworzone do Bogu w całkowitej szczerości, mówiąc: „SzuStwórcy, a tym samym ucieczki od ograkam schronienia w Tobie od zła, które uczyniczeń samoadoracji do „roztopienia się” w niłem” (at-Tirmizi, „Dawa’at”, 15). Prawdzie. Werset Szukajcie przeto ucieczki w Bogu (51:50), który wskazuje na podróż wiernością i bliskością wobec Boga, uciekają od nego w sercu i duchu, odnosi się do takiego swoich niższych cech do Boskich Atrybutów; właśnie działania serca, które jest przecież oni uciekają od odczuwania swoimi zmysłaintelektem ducha. mi zewnętrznymi do rozróżniania i obserwaIm dalej ludzie są od duszącej atmosfecji sercem; uciekają od ceremonialnych form ry cielesności i cielesnego wymiaru ich istoddawania czci Bogu do wymiaru wewnętrznienia, tym są one bliżej Boga, i mają więnego, i od odczuć cielesnych do duchowych. cej szacunku dla siebie. Posłuchajmy ProroDo tego odnosi się hadis: „O, Boże! Szukam ka Mojżesza, niech będzie z nim pokój, wierucieczki od Twojego gniewu w Twoim uznanego ucznia, stojącego wytrwale przy bramie niu; a w Twoim przebaczeniu szukam ucieczprawdy, jak nagradzany jest ten, kto szuka ki od Twojej kary” (Muslim, „Salah”, 222). ucieczki i schronienia w Bogu: „Wtedy uciekłem od was, gdyż bałem się was (i dalszego miłości Boga i pobożności uciekają od Atryżycia z wami), lecz (wtedy) mój Pan dał mi butów Boga do Bożej Istoty i Zasady, a także moc osądu (i zdolność rozróżniania pomiędzy od Prawdy do Samej Prawdy. Mówią: „Szuprawdą a fałszem, tym, co słuszne a tym, kam schronienia u Ciebie przed Tobą (ibid.) co błędne; i siłę odpowiedniego działania) i są zawsze pełni bojaźni bożej. (Zob. Key i uczynił mnie jednym ze Swoich WysłanConcepts, 1:13-14.) ników”. Prorok Mojżesz stwierdza, że dro-

[7]Zob. sura 20:59.

[8]Ludzie Faraona zachęcali czarowników do pokonania Mojżesza, pokój z nim. Mieli nadzieję, że zapobiegną temu, by przesłanie Mojżesza miało wpływ na ludzi.

[9]Propaganda Faraona wskazuje na głęboko zakorzenione lęki, które starał się ukryć pod przebraniem nieustraszoności. Z jednej strony, mobilizował siły ze wszystkich zakątków kraju, a z drugiej, stwierdzał, że Dzieci Izraela są bezsilne. W rzeczywistości, Faraon starał się zapobiec temu, by ludzie zauważyli, że tak potężny król, jak on obawiał się ludu, którego on i jego przodkowie prześladowali przez stulecia.

[10]To jest nawiązanie do ostatecznego zwycięstwa prześladowanego ludu – Dzieci Izraela – i do założenia przez nich wielkiego państwa i cywilizacji w czasie Proroków Dawida i Salomona, niech będzie z nimi pokój. Podczas gdy ten werset odnosi się do tego, jak się ostatecznie sprawy potoczyły, następne wersety opowiadają o tym, co spotkało Faraona i jego armię, a także Mojżesza i jego lud. I ma to być przykład dla ludzkości.

[11]Kiedy Prorok Muhammad, pokój z nim, ukrywał się w drodze na emigrację do Medyny, wraz z przyjacielem Abu Bakrem, w Jaskini Thawr, Mekkańczycy, którzy go ścigali, zbliżyli się niemal do wejścia do niej. Abu Bakr, zaniepokojony o życie Wysłannika, rzekł: „O, Wysłanniku Boga, doścignęli nas”. Wysłannik odrzekł: „Nie smuć się. Z pewnością, Bóg jest z nami” (9:40). Reakcja obu: Wysłannika Bożego i Proroka Mojżesza jest w gruncie rzeczy taka sama, choć są pewne znaczące i subtelne różnice pomiędzy nimi. Prorok Mojżesz przemawiał w swoim własnym imieniu, z czego wynika, że cieszył się absolutnym przywództwem nad swoją wspólnotą, podczas gdy Prorok Muhammad przemawiał za sobie i za swego towarzysza. Oznacza to, że dzielił się przywództwem ze wspólnotą. To dlatego Koran zwraca się do całej wspólnoty muzułmanów, gdy sprawa dotyczy wykonywania publicznych powinności, wypełnianych przez nowoczesne państwa. Dzielenie odpowiedzialności, wzajemna pomoc, solidarność i konsultacja stanowią fundamenty islamu. Słowa Proroka Muhammada świadczą też o wielkości Abu Bakra i o jego bliskości do Wysłannika. Po drugie, Prorok Mojżesz mówił o Bogu: „mój Pan”, co sugeruje, że jego stosunek do Boga był specyficzny dla niego samego. Tymczasem Prorok Muhammad mówił o Nim, jako o Bogu, używając właściwego Imienia Istoty Boskiej, Imienia, które zawiera w sobie wszystkie inne. Relacje zatem pomiędzy Prorokiem Muhammadem a Bogiem miały charakter uniwersalny i reprezentatywny dla wszystkich istot świadomych. To pokazuje również, że jego misja ma charakter uniwersalny. Po trzecie, Prorok Mojżesz użył czasu przyszłego (bliskiego), aby wyrazić oczekiwaną pomoc Boga, natomiast Prorok Muhammad użył czasu teraźniejszego, mówiąc: „Z pewnością, Bóg jest z nami”. Ta różnica implikuje, że stosunki pomiędzy nim a Bogiem oraz jego oczekiwania wobec Boga są wieczne. Wreszcie, nie wolno zapominać, że to porównanie dotyczy dwóch spośród największych Wysłanników Boga, i dotyczy misji i szczególnej wielkości każdego z nich.

[12]Bardziej szczegółowe opowiadanie o zdarzeniach tutaj zrelacjonowanych, zob. 7:103137; 10:75-93; 20:9-79.

[15]Taka jest typowa natura człowieka. Naprawdę, niezwykle trudno jest człowieko-

[14]Odnośnie Azara, ojca Abrahama, jego ludu i ich wiary, zob. 6:74, przyp. 16; 9:114, ny i bywają wypaczane, prawda jednak przeprzyp. 25. żywa i znajduje potwierdzenie w faktach. (Morrison, 99-100.)

[13]Ostatnie dwa wersety nawiązują do wersetów 8 i9, i wyrażają tę samą prawdę – w tych samych słowach. Grożą tym, którzy uparcie trwają w niewierze i niegodziwości, i usiłują zapobiec rozpowszechnianiu Bożego Przesłania. Jednocześnie wersety te pocieszają i zachęcają wierzących. Nie powinno nas wprowadzić w błąd to, że zazwyczaj niewierni są liczniejsi. Jak długo wierni trwają przy Bożej sprawie, tak długo ostateczny sukces będzie należał do nich zarówno na tym świecie, jak i – absolutnie – w Wieczności. Nic przecież nie jest w stanie powstrzymać Boga przed ukaraniem tego, kogo zechce, gdy tymczasem jest On Współczujący względem wiernych.

[16]Owe idole są wrogami, gdyż jeśli ktoś je wi porzucić zastane idee i zwyczaje. Ludzie czci, to ten kult przynosi zgubę w obu świaraczej nie zastanawiają się zbyt wiele nad tym, tach. W Dniu Sądu zaś one wyprą się swych czy to, co czynią, jest oparte na jakichś racjowyznawców i zwrócą się przeciwko nim. nalnych podstawach, czy też nie. Islam przy-

[17]Każdy człowiek, nawet Prorocy, potrzenosi ludzkiej myśli wolność, oswobadza ludzki buje Miłosierdzia Boga i Jego Przebaczenia. umysł z uprzedzeń i ślepej imitacji, wyjaśnia Wysłannik Boży, niech będzie z nim pokój i też prawdę w całej jej jasności, mając na celu błogosławieństwo, zwykł się modlić: usunięcie wszystkich przeszkód, jakie może napotkać wolny wybór człowieka. A. Cressy Morrison, dawny szef New York Academy of Science, zwraca uwagę na ten aspekt ludzkiej natury: Boży grzeszył, pokazuje natomiast jego głębokie oddanie Bogu oraz świadomość odpowiedzialności. On traktował siebie jak zwyczajnego sługę Boga. Kiedyś powiedział: „Nikt nie może wejść do Raju (jedynie) ze względu na własne uczynki (a bez Łaski Boga)”. Zapytany, czy dotyczy to również jego, odrzekł, że Miłosierdzie Boże go objęło (al-Buchari, „Riqaq”, 18). nie przynajmniej siedemdziesiąt razy dziennie. To wspaniała cecha Proroka, że traktuje siebie tak, jakby mógł zgrzeszyć. Inni ludzie nie mogą nigdy powiedzieć, że jakiś Prorok zgrzeszył, gdyż bezgrzeszność stanowi jedną z zasad Proroctwa. Jednocześnie, wszyscy Prorocy znani byli ze swojej pokory. Nowe idee napotykają na opozycję, drwiInwokacja ta nie oznacza, że Wysłannik Wysłannik Boży prosił Boga o przebaczeRaju jak i w Piekle. Jeśli ktoś umiera i wcho-

[18]Koran oświadcza, że Bóg dał Zachariaszodzi do Piekieł, to ludzie Raju dziedziczą miejwi, Janowi, Jezusowi, Abrahamowi, Mojżesce tejże osoby. szowi i Aaronowi najlepszą sławę pomiędzy ludźmi (19:50). Oznacza to, że on uczynił ich

[19]Przyczyna, dla której prosimy, abyśmy pomiędzy dwoma przeciwnymi kierunkazostali spadkobiercami Raju jest taka: 1. mi w łańcuchu istot żywych. Te cele są rozDziedziczenie stanowi najłatwiejszy sposób mieszczone po przeciwnych końcach łańcuzdobycia środków do życia, sposób, który nie cha: ów zdegradowany na niższym końcu, wymaga pracy; a zatem prośba o odziedziczenatomiast ów świetlisty i wzniosły, na krańnie Raju oznacza, że mówimy: „Proszę Cię, o cu wyższym. mój Panie, abyś umieścił mnie w Raju z Twojej czystej łaski, albowiem nie mogę zasłupotoku zdarzeń doczesnych i na produkżyć na to swoimi czynami”. 2. Dla każdego ty ziemi, wszystko, co czynią jej świadomi jest z góry przeznaczone miejsce zarówno w mieszkańcy.. To dwa baseny, które gromadzą Raj i Piekło stanowią dwa składy dla potoki dwóch strumieni, gdzie jeden niesie to, co nikczemne i zepsute, drugi zaś - to, co dobre i czyste. Raj jest miejscem, gdzie manifestują się Boska Łaska i Miłosierdzie, a tymczasem Piekło jest miejscem, gdzie jest Boski „Gniew” i Groza. Miłosierny i Pełen Majestatu Bóg manifestuje Się (poprzez Swoje Imiona i Atrybuty), gdziekolwiek zechce. Istnienie owocu jest tak oczywiste, jak istnienie gałęzi; istnienie celu jest tak oczywiste, jak istnienie łańcucha, istnienie składu jest równie oczywiste, jak istnienie produktu; basen jest tak oczywisty, jak strumień, a miejsce objawienia jest tak oczywiste, jak istnienie (Boskiej) Łaski i Gniewu. (Zob. The Letters, „the First Letter”, 6-8.)

[20]Prorok Abraham, niech będzie z nim (i wszystkich innych Proroków) wyjątkopokój, modlił się za Azara, gdyż obiecał to wymi przykładami do naśladowania w wieswemu ojcu (19:47). Kiedy jednak Bóg poinrze, myśli i zachowaniu. Przykład, jaki pozoformował go, że Azar jest wrogiem Boga, stawili przynosił korzyść następnym pokoskazanym na wieczną karę, ponieważ przyleniom, inspirując ich do czynienia dobra. pisywał Bogu współtowarzyszy, Abraham Ze względu na to, Prorocy stale powiększają przestał sięga niego modlić (9:114). Bóg swoje nagrody, albowiem „ten, kto coś powooświadczył: „Nie jest rzeczą właściwą, aby duje (i umożliwia) jest jak ten, kto to czyProrok i ci, którzy wierzą, wypraszali u Boga ni”. Wysłannik Boży oświadczył: „Ci, którzy przebaczenie dla tych, którzy przypisują ustanawiają dobrą ścieżkę w islamie, otrzyBogu współtowarzyszy, nawet jeśliby byli mują nagrodę tych, którzy nią idą, bez żadblisko spokrewnieni, odkąd stało się dla nich nego umniejszenia nagrody tychże. Ci, któjasne, że oni (umarli jako bałwochwalcy i) są rzy ustanawiają złą ścieżkę w islamie, są skazani na Ogień piekielny” (9:113). obciążeni grzechami tych, którzy nią idą,

[21]Raj i Piekło są dwoma owocami, rosnąnie umniejszając tym ich ciężaru” (Muslim, cymi na szczycie gałęzi, która rozciąga się „Zakah”, 69). od Drzewa Stworzenia daleko w wieczność,

[22]Wiarogodność i komunikowanie Boskiego Przesłania stanowią dwa fundamenty Posłannictwa, a pozostałe to prawdomówność, inteligencja, bezgrzeszność i wolność od ułomności fizycznych i umysłowych. Właściwości te ma każdy Wysłannik. Prawdomówność stanowi kamień węgielny Posłannictwa. Wysłannicy nigdy nie zhańbili się żadnym kłamstwem ani zepsuciem, bezpośrednio ani pośrednio. Drugim atrybutem Posłannictwa jest amana, arabski termin, oznaczający wiarogodność, a pochodzący od tego samego rdzenia, co i mu’min (wierny). Bycie wiernym oznacza bycie osobą wiarygodną. Wszyscy Prorocy byli najlepszymi wiernymi, a co za tym idzie, najlepszymi przykładami wiarogodności. W celu podkreślenia tej zasady, Bóg streszcza dzieje pięciu Proroków, używając tych samych stwierdzeń: „Zaiste, ja jestem godnym zaufania Wysłannikiem do was” (107, 125, 143, 162, 178). Mu’min jest również Imieniem Boskim, gdyż Bóg jest ostatecznym Mu’minem, źródłem bezpieczeństwa i solidności. My składamy w Nim naszą ufność i polegamy na Nim. On wyróżnił Proroków poprzez ich wiarygodność, a nasza łączność z Nim poprzez Proroków jest oparta w całości na ich wiarogodności i solidności. Trzecim atrybutem Posłannictwa jest komunikowanie Boskiego Przesłania. Bóg objawił Swoje Miłosierdzie i Współczucie dla ludzkości poprzez Wysłanników. Oni nie oczekiwali żadnej nagrody za wykonywanie swej misji. Cierpieli głód, pragnienie i każdy inny rodzaj trudności. Wielu z nich zostało zmuszonych do udania się na wygnanie i było celem licznych ataków i pułapek, a jeszcze więcej zostało zabitych. Znosili to wszystko jedynie dla zadowolenia Boga i dla dobra ludzkości. Wysłannicy nigdy nie myśleli o zyskach materialnych, nagrodzie duchowej ani nawet o raju – oni zmagali się jedynie dla zadowolenia Boga, i po to, aby ludzkość była prowadzona ku prawdzie. Imam Busiri wyraża swoim żywym językiem ów altruizm, szczerość i cierpliwość Wysłannika Bożego, niech będzie z nim pokój i błogosławieństwo: „Góry pragnęły biec po każdej jego stronie w kopcach złota, lecz on odmówił”. Ci, którzy w każdej epoce czują się odpowiedzialni za służbę sprawie islamu, muszą być wiarogodni i muszą komunikować Przesłanie Boga, nie oczekując w zamian nagrody od innych ludzi.

[23]Dokładne objaśnienie postawy przywódców ludu Noego, zob. 11:27, przyp. 8.

[24]Oznacza to, że wierny nie może być osobą marną. Prorok Noe, pokój z nim, mówi tutaj: „Możecie traktować ich jako najmarniejszych spośród ludzi ze względu na pewne czyny, które popełnili zanim uwierzyli, ja jednak nie mogę mieć żadnej wiedzy o tych uczynkach. Poza tym, wiara usuwa wszystko to, co miało miejsce w przeszłości. I nie mogę mieć zastrzeżeń do ich czynów. Nie mogę także wiedzieć, czy oni wierzą mi z jakichś niższych pobudek, czy z przyczyn materialnych. Nie należy do mnie sądzenie ich intencji. Jedynie Bóg zna intencję każdego i wezwie każdego do rozrachunku”. Prorok Noe mógł tylko osądzać ludzi wedle tego, co mówili, a nie wedle tego, co kryły ich serca. I nie osądzał ich przeszłości.

[25]Prorok Noe, pokój z nim, pozostał pośród swego ludu przez 950 lat (29:14).

[26]Dokładna opowieść o Arce i losie Noego oraz jego ludu – zob. 11:25-48, oraz tamże przypisy 8-14.

[27]Odnośnie do wielbłądzicy zob. 7:73, przyp. 17; oraz 11:64.

[28]Lot modlił się za siebie i za swoją rodzinę jedynie dlatego, że rodzina przyjęła jego Przesłanie i podporządkowała się Bogu (51:36).

[31]Tożsamość ludu al-Ajka, zob. sura 15, przyp. 15.

[29]Werset odnosi się do żony Lota, która nie uwierzyła i stała po stronie ludzi nikczemnych (11:81).

[30]Dalsze opowieści o Proroku Locie, pokój z nim, i jego ludzie, zob. 7:80-84, przyp. 18; 11:77-83, przyp. 18 oraz 15:61-77.

[32]Nigdzie w Koranie ani w hadisach nie został wyjaśniony Cień (bądź Zacienienie). Być może była to wielka, ciemna chmura unosząca się nad ludem al-Ajka, a z niej wylewał się na ów lud „deszcz nieszczęść”. Może to być też nawiązanie do cieni, które towarzyszą erupcjom wulkanicznym i trzęsieniom ziemi.

[33]Godnym Zaufania Duchem jest Archanioł Gabriel, jak to zostało wyraźnie powiedziane w wersecie: Kto jest nieprzyjacielem Gabriela, (powinien wiedzieć, że) to on przynosi Koran na twe serce za pozwoleniem Boga (2:97). Bóg wspomina go tutaj jako solidnego, aby w ten sposób zaznaczyć, że nie może być wątpliwości co do autentyczności i oryginalności Koranu. Jak to jasno widać w wersetach powyżej, mówiących o Wysłannikach, a także w wersetach 221-226, które stwierdzają, że dżiny ani diabły nie mogą nigdy wpłynąć na Proroka Muhammada, pokój z nim, niniejsza sura zajmuje się wiarogodnością Wysłanników oraz faktem, że nic i w żaden sposób nie może ingerować w Boskie Objawienie.

[34]Mekkańczycy nieraz twierdzili, że to sam Prorok Muhammad ułożył Koran. Wszystkie te twierdzenia stanowiły jedynie pretekst, aby nie wierzyć. Nawet gdyby z Koranem przyszedł ktoś spośród nie-Arabów ale z tak jasnym i wymownym językiem arabskim, to oni i tak by nie uwierzyli i wystąpiliby z innymi pretekstami.

[35]To odnosi się do śmierci każdego niewiernego, nieszczęść, jakie dotkną pewne wspólnoty oraz do ostatecznego unicestwienia wszystkich niewiernych, którzy tego doczekają.

[36]Niewierni nie sądzili, że dotknie ich kiedykolwiek jakakolwiek kara, którą im grożono, oświadczyli więc Wysłannikowi z drwiną, że powinien ją niezwłocznie na nich sprowadzić.

[37]Cokolwiek ktoś by twierdził o objawieniu Koranu, to szatani nigdy nie mogli posłyszeć ani słowa z niego od momentu, gdy Archanioł Gabriel otrzymał Objawienie od Boga i zaczął je przekazywać Wysłannikowi Bożemu, aż on je w pełni pojął i zapamiętał. Dalsze informacje o diabelskich próbach wspięcia się do niebios i o ich odpędzaniu, zob. 15:18, przyp. 5; 67:5, przyp. 4.

[38]To, że Wysłannik był bezgrzeszny nie oznacza, że nie był odpowiedzialny za wykonywanie Boskich przykazań i przestrzegania Jego zakazów. Poza tym, nie było szczególnych względów ani dyspens zarówno dla Wysłannika jak i dla jego rodziny. Przeciwnie, Wysłannik był pierwszym spośród odpowiedzialnych za wypełnianie Bożych przykazań, i rozpoczął głoszenie Bożego Przesłania od swojej rodziny. Prócz tego, zawsze najgroźniejsze zadania powierzał członkom swojej rodziny i nie faworyzował ich nigdy. To bardzo ważna nauka i ostrzeżenie dla przywódców muzułmańskich i rządzących. Kiedy został objawiony ten werset, Wysłannik Boży zaprosił swoją najbliższą rodzinę na posiłek. Ali relacjonował później to wydarzenie: Kiedyś Wysłannik wspiął się na górę Safa i, wzywając każdy klan Kurajszytów po nazwie, głosił im Przesłanie Boga i ostrzegał ich przed Jego karą (Muslim, „al-Iman”, 355). Wysłannik Boży cierpiał głód, pragnienie i każdy inny rodzaj trudności. Został zmuszony do udania się na wygnanie i uczyniono go celem wielu ataków i pułapek. On znosił to wszystko jedynie dla zadowolenia Boga i dla dobra ludzkości. Abu Hurajra widział go raz modlącego się na siedząco i zapytał, czy nie jest chory. Odpowiedź Wysłannika doprowadziła Abu Hurajrę do płaczu: „Jestem głodny, Abu Hurajro. Głód odebrał mi wszystkie siły i nie potrafię wstać do modlitwy” (Muslim, „Aszriba”, 140). Chociaż większość Towarzyszy wzbogaciła się w późniejszych latach pobytu w Medynie, to Wysłannik i jego rodzina nigdy nie zmienili swego prostego stylu życia. Fatima, jedynie dziecko Proroka, które przeżyło, je również, że wierni mają być pełni honoru wykonywała samodzielnie wszystkie prace i potężni w obliczu niewiernych, zaś wobec domowe w rodzinie. Kiedyś, gdy w Medynie siebie nawzajem współczujący. rozdzielano jeńców, ona poprosiła swego ojca

[39]Działania, styl życia i zachowanie członzentują. Kiedy zaś powiedziano mu, że czaków rodziny przywódcy i jego zwolenników sami mówią prawdę, Wysłannik wyjaśnił: mogą albo przemawiać na jego korzyść albo „Dżiny szepczą tę prawdę swoim przyjacioprzeciwko niemu. Każde złe działanie z ich łom, a oni tworzą z tego opowieść, dodając strony czyni sytuację lidera trudniejszą w do niej wiele kłamstw” (al-Buchari, „Baduobliczu mas. Dlatego też lider nie może bronić ’u’l-Chalk”,6.) ich złego postępowania ze względu na pokrewieństwo. Przeciwnie, przywódca musi być

[40]Warto zauważyć, że sura niniejsza roztwierdzili, że Wysłannik Boży jest jednym z poczyna się od stwierdzenia, że Bóg jest takich poetów i Koran otrzymał właśnie od Pełen Chwały, Jego Moc nieodparta, (i jest) owych duchów. Bóg oświadcza, że WysłanWspółczujący (werset 9), a w dalszym ciągu nik jest absolutnie wolny od jakiegokolwiek relacjonuje wydarzenia związane z niektórykontaktu ze złymi duchami, i że Koran jest mi Wysłannikami. Kończy się znowu przyw całości Jego Słowem. Wysłannik był beztaczając te same dwa Imiona Boże. Ponowgrzeszny, gdy tymczasem ci, którzy utrzynie je wspomina i wzywa Wysłannika do mywali kontakt ze złymi duchami byli ludźpolegania na Tym, którego są owe Imiona. mi zatraconymi w grzechu. Podobnie, jak Oznacza to, że Bóg może karać każdego, kto szatani, którzy im szeptali swoje opowieści, sprzeciwia się Jego Chwale, gdy tymczasem ci, którzy mieli z nimi kontakt, również byli jest Współczujący wobec wiernych i chroni Wysłannika przed przeciwnikami. Sugerukłamcami. Wysłannik jednak był absolutnie prawdomówny w każdym słowie, które wypowiadał. Poeci, którzy kontaktowali się z szatanami, wędrowali bezcelowo w każdą dolinę (literackich) trendów, grali słowami, postępowali za każdą fałszywą myślą i filozofią, popychani przez swoje impulsy. Brakowało im spójności, w swoich wypowiedziach, myślach i działaniach nie zachowywali żadnego standardu. Jednak, podobnie jak Wysłannik nie miał nic wspólnego z takimi działaniami bądź zachowaniem, Koran również absolutnie nie ma nic wspólnego z wypowiedziami poetów. Więcej jeszcze: podczas gdy ci szli fałszywą drogą, a mekkańscy politeiści, którzy byli przeciwni Wysłannikowi, podążali za poetami, to Towarzysze, którzy wierzyli w Wysłannika i szli jego śladem, reprezentowali sobą wysoką moralność i szlachetność. Poeci relacjonowali rzeczy, których nie dokonali. Nie było spójności pomiędzy ich mową a ich uczynkami. Tymczasem Wysłannik i jego Towarzysze głosili to, co praktykowali i praktykowali to, co głosili.

[43]Niniejszy werset czyni cztery wyjątki od generalnego potępienia poetów. Do owych wyjątków należą poeci, którzy 1) wierzą w zasady religii; 2) czynią dobre, prawe dzieła wymagane przez wiarę; 3) nigdy nie zapominają o Bogu, wykonują modlitwy i wspominają Go często; oraz 4) nigdy nie wykorzystują swoich zdolności literackich w grzesznych celach, bądź celach nieaprobowanych przez islam; wspierają prawdę i bronią jej, gdy jest atakowana. Kiedy to konieczne, wykorzystują swój talent poetycki do obrony islamu i muzułmanów, a także sprzeciwiają się prześladowaniom i prześladowcom.

[41]Szatani i dżiny usiłują wspiąć się ku o służącą. On odrzekł: niebiosom, aby podsłuchać rozmów aniołów. Są jednak powstrzymywani. Szepczą jednak pewne rzeczy swoim przedstawicielom spośród istot ludzkich tak, jakby coś posłyszeli. Poza tym, są one bardziej subtelne pod względem materii, aniżeli ludzie; ich wymiar czasoprzestrzenny jest inny i poruszają się szybciej w czasie i przestrzeni, aniżeli ludzie. To dlatego potrafią zdobyć pewne informacje, których ludzie nie są w stanie zdobyć. Do tych informacji dodają wieKiedyś zauważył, że założyła bransolele kłamstw i szepczą je tym, którzy tylko tę (albo naszyjnik), i ostrzegł ją. „O, moja zdołają ich usłyszeć: jasnowidzów, medium, córko, czy chcesz, aby ludzie powiedzieli o magików, itp. – aby oszukać ich i innych, mojej córce, że nosi piekielny okrąg? Zdeji poróżnić ludzi, szczególnie małżonków. mij to natychmiast!” Fatima sprzedała ozdobę Zostało to wyrażone w hadisie zapisai kupiła za to niewolnika, którego następnie nym przez al-Buchariego w jego zbiorze wyzwoliła (an-Nasa’i, „Zina”, 39). Sahih. Zapytany o magików i jasnowidzów, Wysłannik odrzekł, że nic sobą nie repre-

[42]W przedislamskiej epoce Ignorancji wolny od ich złych działań. ludzie wierzyli, że poeci mają kontakt ze złymi duchami. Mekkańscy politeiści nieraz