[2]To alegoria, która nawiązuje do ludzi celowo uprzedzonych i zbyt hardych, by uwierzyć. To również oznacza, że oni nigdy nie zastanawiają się nad sobą, swoją istotą, konstrukcją fizyczną, czyli tym wszystkim, co pomogłoby im rozpoznać znaki Boga w nich samych i uwierzyć.

[3]Porównanie symbolizuje tutaj warunki, w jakich odnajdują się uparci niewierni. Skoro są zbyt hardzi, by rozważać swoje życie w sposób bezstronny i nieuprzedzony, nie są w stanie również obserwować wszechświata wokół nich w taki sposób, który mógłby być dla nich w jakikolwiek sposób korzystny. Są jak gdyby przykryci zasłonami ciemności, ślepi na środowisko, które ich otacza, a które pełne jest znaków wskazujących na Istnienie Boga i Jego Jedność. Ich ślepota pochodzi z arogancji i hardości oraz faktu, że ich serca są na tyle martwe, że utraciły już zdolność wiary. Toteż nawet jeśli studiują „przyrodę” i są specjalistami w wielu dyscyplinach, to ta wiedza powiększa jedynie ich ignorancję o Bogu i ostatecznej prawdzie, na której oparty jest wszechświat.

[1]Wyjaśnienie, zob. 32:13, przyp. 9.

[5]O znaczeniu Jasnego Rejestru i różnicy pomiędzy zapisywaniem a trzymaniem w nim ludzkich czynów i zapisywaniem ich w czasie życia ludzi, zob. 6:59, przyp. 13, 13:39, przyp. 13, 17:14, przyp. 10.

[9]Chociaż niektóre wersety (3:124-125; 8:9; 33:9) stwierdzają, że Bóg Wszechmogący posyłał z niebios zastępy anielskie i niewidzialne zastępy, to one przybywały w celach pozytywnych i ważnych, mianowicie w celu dodawania otuchy wiernym i umacniania ich w walce z niewiernymi, niesprawiedliwymi ludźmi, a także wyrażenia wiernym uznania za ich zwycięstwo. Bóg nie zsyła zastępów w celu zniszczenia ludów występnych i przestępczych, unicestwia ich raczej poprzez katastrofy. Trzej aniołowie, które On posłał przed zniszczeniem ludu proroka Lota, pokój z nim, nie stanowiły „zastępu” i miały inne cele, jak na przykład obwieszczenie Abrahamowi dobrej nowiny o narodzinach Izaaka. Lud Lota został zniszczony podmuchem i deszczem kamieni, choć Bóg zaangażował aniołów w to zadanie – wykorzystuje bowiem anioły przy każdym wydarzeniu we wszechświecie.

[10]Dwa ostatnie wersety zdecydowanie odrzucają wszelkie takie doktryny lub twierdzenia, jak reinkarnacja, w których utrzymuje się, że grzeszni ludzie będą stale powracać na ten świat w różnych, nowych wcieleniach, aż oczyszczą swe dusze. Zamiast powracać, zgodnie z tymi wersetami, zostaną sprowadzeni przed Boga, na Sąd. Owe wersety negują także szyicką doktrynę radża, która głosi, że pewni ciemięzcy, szczególnie ci, którzy represjonowali członków Domu Wysłannika oraz ich ofiary, zostaną sprowadzeni na świat przed końcem czasu, tak by te ostatnie mogły wziąć rewanż na swych ciemięzcach.

[12]Oryginał tego stwierdzenia składa się z czterech słów. Przetłumaczone tutaj jako wyznaczonym dlań torem przez pewien okres, aż do swego miejsca spoczynku, ze względu na stabilność (swego systemu) to li-mustakarrin laha. Mustakarr oznacza tor lub orbitę, stabilność, miejsce i czas związany ze stabilnością; przyimek li wskazuje zarówno przyczynę i cel („dla”), tor ruchu („w” lub „wzdłuż”), jak i przeznaczenie („do” albo „w kierunku”). Dlatego wyrażenie li-mustakarrin laha wskazuje na cztery fakty dotyczące słońca lub jego systemu: porusza się przez pewien (wyznaczony) okres, wzdłuż wyznaczonego mu toru, do swego miejsca spoczynku, ze względu na stabilność systemu. Ze stwierdzenia w swoim kontekście rozumiemy, że słońce nie jest nieruchome i spełnia nieodzowną funkcję w porządku wszechświata. W ostatnich dziesięcioleciach astronomowie zajmujący się słońcem zdołali zaobserwować, że w istocie słońce nie jest nieruchome. Wibruje jak mocno uderzany gong. Owe wibracje solarne ujawniają niezwykle ważkie informacje o jego ukrytych, głębszych i wewnętrznych warstwach. Ma to z kolei wpływ na obliczenia dotyczące wieku wszechświata. Dokładna wiedza o wewnętrznych obrotach słońca ma duże znaczenie dla testowania teorii względności Einsteina. Podobnie jak i wiele innych, ważnych odkryć w astronomii, także i to odkrycie, dotyczące słońca, stanowiło całkowitą niespodziankę. Wszystkie wibracje słoneczne łączą się czasem i wytwarzają oscylację sieciową, która jest tysiące razy mocniejsza od jakiejkolwiek wibracji pojedynczej (Bartusiac, M., 61-68). Said Nursi, komentując ów werset koraniczny kilkadziesiąt lat wcześniej, napisał w swych „Muhakemat” (Rozważaniach), 68-69:

[11]Wszystko ożywione i nieożywione ma swą parę. Możemy zaobserwować przeciwieństwo albo komplementarność we wszystkich stworzonych rzeczach i istotach – albo pod względem cech fizycznych i chemicznych, albo moralnych i psychologicznych. Niedawne odkrycia komplementarności/opozycji pomiędzy cząstkami subatomowymi mogą stanowić przykład takich rodzajów par, których nie obserwujemy bezpośrednio. Może być wiele innych przykładów „par”, co do których nie mamy żadnej wiedzy.

[13]Wielu egzegetów wnosiło, że to, co kryją ich bezpośrednio na tym świecie, a Godzije się za wyrażeniem „statek obładowany” w na Ostatnia zastanie ich również przy takich wersecie 41, to Arka Noego. Choć to znaczesporach. nie może być włączone w ten werset, gdy jest

[15]Niniejszy werset zwraca naszą uwagę na Kiedy ludzie umierają, ich widzenie i postrzefakt, że niewierni, a szczególnie ci, którzy ganie stają się ostrzejsze (50:22). W porówsą pośród nich zamożni, zazwyczaj angażunaniu z życiem wiecznym życie w grobie jest ją się w spory na tematy świeckie, nie dbając jak gdyby widzeniem sennym. Wszystkie zupełnie o napomnienia pochodzące od Boga. prawdy objawią się w całej swej jasności na Przyczynia się to do wielu nieszczęść, takich Tamtym Świecie. jak wojny i napięcia społeczne, które dotyka-

[14]Termin ów to zarówno schyłek życia również fakt, o którym powiedział Czwarty przeznaczony każdej osobie przez Boga, jak Kalif Ali – niech Bóg będzie z niego zadowoi zwłoka darowana ludziom występnym, by lony – że życie doczesne jest snem, a ludzie mogli porzucić błędną drogę i przyjąć włabudzą się, gdy umierają. Dlatego z perspekściwe przewodnictwo. tywy prawd wiary i prawd dotyczących stworzenia i życia, życie doczesne jest jak sen.

[16]To stwierdzenie wyjawia dwa fakty, dotyon rozważany z tym wersetem (42) i podobczące życia grobowego. Jeden z nich polega nymi, jak np. 40:80 i 43:12, to wnioskujena tym, że w porównaniu ze strachem Zmarmy, że wzmiankowane są statki, jako środek twychwstania i Miejsca Najwyższego Zgrotransportu na morzu, a inne środki i zwierzęmadzenia, a także kary Piekła, cierpienia ta, jako środki transportu zarówno na morzu, odczuwane w grobie będą jakby snem, zakłójak i na ziemi. canym przez koszmary. Werset ten wyjawia

[19]Niniejszy werset ma dwa znaczenia albo osoby, i szczerości, z jaką jej dobre uczynki dwa aspekty swojego znaczenia. Jeden z były wykonywane. Owymi „owocami” będą nich jest taki, że Tamten Świat będzie miejbłogosławieństwa Raju. Jednakże, z czystej scem, w którym wszystko okaże się żywe łaskawości, Bóg daruje ludziom daleko wię(29:64; 25:12, przyp. 4), a części ludzkiego cej, niż na to zasługują, będą więc mieć, czeciała zaświadczą za ludźmi bądź przeciwko go tylko zapragną i o co poproszą. nim. Zresztą, uczynki i przekonania człowie-

[20]Werset ten oznacza, że Bóg wyposaDnia Sądu: Zaiste, ty nie będziesz miał żadżył ludzi w zdolność i organy niezbędne do nej władzy nad Moimi sługami, za wyjątdostrzeżenia prawdy. Lecz ludzie niewierzący kiem tych, którzy buntując się (przeciwko utracili ową zdolność i pozbawili owe orgaMnie, tak jak ty) pójdą za tobą. I dla wszystKoran często to powtarza. To nie tylny użyteczności. Dlatego są jak ślepcy i nie potrafią odnaleźć słusznej drogi.

[17]Oryginalne stwierdzenie radując się błokich takich (buntowników) obiecanym miejgosławieństwami (którymi obdaruje ich scem jest piekło (15:42-44). szczodrze Bóg ze Swojej łaski w zamian za dobre uczynki) w wersecie 55 powyżej, to ko Księga prawa, modlitw, mądrości, kultu fakihun, znaczące dosłownie: „radowanie się i służby Bogu, lecz także inwokacji, rozkaowocami”. Podobne znaczenie nadawane jest zów i refleksji, dobrych wieści i ostrzeżeń. w tym wersie, gdzie wspomniane jest słoTo święta Księga zawierająca księgi dotycząwo fakiha (literalnie – owoc). To wskazuje ce wszystkich naszych potrzeb duchowych; na jeden z cudownych aspektów stylu koraniebiańska księga, obejmująca wiele książenicznego. Werset 54 mówi o ludziach, którzy czek, z których święci ludzie, przepełnieni otrzymają odpłatę za to, co czynili w życiu prawdą, czyści i rozróżniający prawdę uczedoczesnym. Jak wiadomo, owoc wskazuje na ni, a także ci, którzy są obznajomieni z wieostateczny efekt życia drzewa albo – metafodzą o Bogu, czerpali drogowskazy dla włarycznie – rezultat jakiegoś wysiłku. Tak więc snych ścieżek. Wszystkie te nauki wymagawersety 55 i 57 oznaczają, że czyny człoją powtórzeń i dlatego je powtarza. W więkwieka w życiu doczesnym siane są na polu szości jednak przypadków owe powtórzenia Tamtego Świata, jak nasiona. Każde dobre są po prostu wyjaśnieniem prawdy z różnych nasionko wyrośnie na drzewo, dające wiele perspektyw i w różnych stylach, zgodnie z owoców, zgodnie z łaską Boga, wedle swej różnymi warunkami, czasami, przypadkami wartości, w zależności od poziomu prawości, i odbiorcami. Koran nazywa ów styl tasrif. sprawiedliwości, różniących się od osoby do

[18]Koran stale grozi nam Piekłem i ostrzeka odbijają się na jego ciele i ludzie o szczega przed nim. Bóg ostrzegł po raz pierwszy, gólnej intuicji i bystrości mogą je wychwycić gdy Szatan odmówił pokłonu przed Adamem nawet na tym świecie. i uzyskał pozwolenie na kuszenie ludzi aż do

[21]Poza koranicznym osądem poetów (i poezji) w 26:224-227 oraz odpowiednimi wyjaśnieniami w przyp. 42 i 43, możemy tutaj dodać, dlaczego poezja nie jest stosowna dla Wysłannika Bożego, pokój z nim: Mądry Koran obejmuje nieskończoną liczbę wspaniałych prawd i jest wolny od wymysłów, jakie zawiera nieraz poezja. Koran w swojej elokwencji nie mieści się w ścisłym wierszu, gdyż w swym doskonałym ładzie i uporządkowaniu wyjaśnia Księgę piękności wszechświata i ładu. Jego wolność od ograniczeń (poetyckich) pozwala na to, by każdy werset łączył się z innymi w niezwykle szerokim kontekście. W ten sposób istnieje tysiące Koranów w obrębie tego jednego Koranu, a każdy został przyjęty przez inną ścieżkę bądź szkołę islamu. Na przykład sura al-Ichlas zawiera skarbiec wiedzy o Boskiej Jedności odsłaniany przez 36 sposobów jej czytania (zob. 112, przyp. 4). Można to porównać do drogi, którą każda gwiazda, pozornie przypadkiem, rozciąga do każdej innej gwiazdy w otaczającym obszarze. Mówiąc jaśniej, wersety te są ze sobą połączone w ten sam sposób, w jaki wszystkie komórki i organy ciała łączą się ze sobą. Taka sieć wskazuje na ukryty związek pomiędzy wszystkimi stworzeniami. Taki sam związek znajdujemy pomiędzy wersetami koranicznymi. Dlatego ludzki system poezji nie może tego wszystkiego odwzorować i objąć. Rozważmy doskonały ład w nieładzie i nauczmy się czegoś. Pojmijmy jedno znaczenie wersetu: My nie uczyliśmy go (Wysłannika) poezji, poza tym to nie jest dla niego odpowiednie. Rozumiemy też z tej frazy, że poezja usiłuje ozdabiać fakty nic nieznaczące i bezbarwne wspaniałymi obrazami i wymysłami, aby dodać im atrakcyjności. Koraniczne prawdy są jednak tak wielkie i wzniosłe, wspaniałe, że nawet największe i najbardziej olśniewające obrazy poetyckie zdają się nudne i nieznaczące (The Words, „the 13th Word”, 156-157).

[22]Politeiści biorą sobie wiele bóstw, mając nadzieję, że ci rzekomi bogowie mogą im pomóc w ich sprawach doczesnych. Pośród nich są idole, diabły, pewne niewidzialne siły, takie jak „dobre” i „złe” duchy, anioły, potężni bądź święci mężowie i niewiasty oraz Prorocy itp. Jednakże tacy ludzie nie zastanawiają się nad tym, że to oni sami wynoszą te istoty do pozycji bóstw. Oni i ich bóstwa wyrzeźbione z drewna, wykute z kamienia, diabły i okrutni tyrani oraz „potężni” ludzie, zbuntowani przeciwko Bogu, zostaną sprowadzeni w Dniu Ostatnim przed Sąd Boży w celu ukarania.

[25]Bóg stwarza każdą istotę ludzką z tak prostej materii, jak kropla nasienia. Stwarza również wiele rzeczy niemal z niczego. I to On stworzył niebiosa i ziemię, a stworzenie ich było czymś większym niż stworzenie ludzi (40:57). Bóg może więc stwarzać ponownie ludzi z ich zgniłych kości. Wysłannik Boży, pokój z nim, powiedział, że zasadnicza materia ludzkiego ciała nie gnije. Bóg odtworzy ludzką istotę z tejże materii.

[24]Niniejszy werset ma znaczenie niezwykle subtelne. Wyjaśnia, jak Bóg może dać życie zgniłej kości i sugeruje, że Bóg wytwarza rzeczy nieoczekiwane z ich przeciwieństw. Wedle klasycznych komentarzy, zielone drzewo – świeże drzewo, w którym wciąż jest woda – to drzewa March i Afar, które rosną na Pustyni Arabskiej i z których ludzie rozniecają ogień. Werset ten, zgodnie z opinią niektórych komentatorów współczesnych, nawiązuje też do ropy naftowej. Jak wiadomo, ropa naftowa pochodzi ze zgniłych roślin, które były kiedyś zielone i świeże. W przeszłości ludność takich krajów, jak Azerbejdżan, wykorzystywała ropę, nie mając pojęcia, co to jest. Faktem jest również to, że obszar Arabii Saudyjskiej, który teraz jest bogaty w ropę, był kiedyś zielonym ogrodem. Mówiąc krótko, Bóg stwarza, jeśli zechce, rzeczy z ich przeciwieństw.

[23]Bóg zna nieskończone sposoby stwarzania, może zatem stwarzać i odtwarzać w taki sposób, jaki zechce. Poza tym On ma pełną wiedzę o wszystkim, co stworzył. Nigdy nie zapomina niczego. Czyż zatem Ten, który stworzył z niczego za pierwszym razem, nie może stworzyć tego po raz wtóry?

[26]Oryginalne słowo, określające „całkowite panowanie nad wszystkimi rzeczami”, to malakūt. Tak, jak prawdziwe istnienie i pochodzenie słowa jest zawarte w jego niewidzialnym znaczeniu, a słowo złożone z liter służy jedynie do jego przedstawiania, tak samo istnienie rzeczy i zdarzeń we wszechświecie zawarte jest w ich zasadzie niematerialnej, która jest czysta i nieograniczona materią. Byt zasadniczy zawiera poziomy manifestacji. Jeden spośród tych wymiarów niematerialnych, gdzie ma miejsce manifestowanie się pewnego poziomu, nazywany jest Królestwem Czystego Panowania (Malakūt). Bóg działa w świecie materialnym i widzialnym spoza zasłony przyczynowości (wyjaśnienie, zob. 18:22, przyp. 13), w Królestwie Czystego Panowania działa natomiast bez żadnych zasłon. Przeto wypowiedzenie przez Niego rozkazu w tymże Królestwie jest tożsame ze stwarzaniem, które jest natychmiastowe. Ów akt stworzenia ma miejsce bądź jest przenoszony do świata materialnego stopniowo. Jednakże w świecie materialnym jest to odczuwane tak, jakby działo się w jednej chwili. Ażeby pojąć Boskie stwarzanie i czynienie czegoś poprzez pojedynczy rozkaz, możemy wziąć pod uwagę system operacyjny komputerów i pisanie „werbalne” za pomocą tychże. Ów system składa się z poleceń, a słowa, „tworzone” naciskiem na klawisze, pojawiają się na ekranie. Podobnie akt stwórczy Boga składa się z poleceń bądź – innymi słowy – Boska Mowa działa jak Moc, a Moc działa poprzez Mowę. (Bóg wie najlepiej).