[1]Ten werset dotyczy Traktatu z Hudajbija. Po bitwie Rowu (33:9-25; przypisy 7-12) Wysłannik oświadczył swoim Towarzyszom, że miał wizję (sen), iż wkrótce bezpiecznie wejdą do Świętego Meczetu w Mekce. Jego Towarzysze, w szczególności Emigranci, byli zachwyceni. Tego roku Prorok wysłał do Mekki 1400-1500 ludzi w stro• Wielu Kurajszytów skorzystało z pokoju, jach pielgrzymich. Poinformowani o tym fakcie Kurajszyci uzbroili siebie i sąsiednie plemiona, ażeby zatrzymać muzułmanów z dala od Mekki. Muzułmanie zatrzymali się w Hudajbija, 12 mil od Mekki. Nastąpiła wymiana emisariuszy. Wreszcie Wysłannik Boży, niech będzie z nim pokój i błogosławieństwo, wysłał do Kurajszy• Kurajszyci zwykli traktować Ka’bę jako tów Utmana ibn al-Affan, człowieka, który miał wśród nich potężnych krewnych. Chociaż Utman przybył jako poseł, ażeby prowadzić negocjacje, to Mekkańczycy go uwięzili. Kiedy nie wrócił w spodziewanym czasie, zaczęły krążyć pogłoski, że został zabity. Wtedy to Wysłannik, siedząc pod drzewem, przyjął od swoich Towarzyszy przysięgę, że będą trzymać się razem, a w razie potrzeby walczyć na śmierć i życie. W tej trudnej chwili pojawiła się w oddali chmura pyłu. Okazało się, że była to delegacja mekkańska, kierowana przez Suhajla ibn Amra. Po zakończeniu negocjacji został zawarty traktat. Zgodnie z nim Wysłannik i jego zwolennicy nie mogli tego roku odbyć pielgrzymki, ale wolno im było to uczynić w roku następnym. W tym czasie Mekkańczycy mieli opuścić miasto na trzy dni. Traktat przewidywał także 10-letni rozejm, w czasie którego • Prorok wykonał mniejszą pielgrzymkę w ludzie, a także całe plemiona mogły przyłączać się albo sprzymierzać z dowolną stroną, a poddani Kurajszytów i ludzie od nich zależni, którzy zbiegli do Medyny, mieli być odsyłani z powrotem do Mekki. Ten ostatni warunek nie był oparty na wzajemności, a co za tym idzie, napotkał w obozie muzułmańskim oponentów. Ta klauzula nie miała w rzeczywistości większego znaczenia. Muzułmanie odsyłani do Mekki nie kwapili się z porzucaniem islamu; przeciwnie: działali tam na rzecz zmian. W Koranie Traktat z Hudajbija został nazwany „oczywistym zwycięstwem”. Okazało się to prawdą z kilku względów: który nastąpił i w końcu zastanowiło się nad tym, co się właściwie dzieje. Przyjęli islam tak znamienici Kurajszyci, jak Chalid ibn Łalid, Amr ibn al-As i Utman ibn Talha – wszyscy znani ze swych zdolności militarnych i politycznych. swą wyłączną własność i żądali od odwiedzających zapłacenia trybutu. Nie poddając temu rygorowi odroczonej pielgrzymki muzułmanów, Kurajszyci nieświadomie zakończyli swój monopol. Plemiona Beduinów pojęły teraz, że Kurajszyci nie mieli prawa rościć sobie praw do wyłącznej własności tego miejsca. roku następnym. Oświadczenie: Nie ma boga prócz Boga (Jedynego), a Muhammad jest Wysłannikiem Bożym, zabrzmiało w całej Mekce. Kurajszyci, rozłożeni obozem na wzgórzu Abu Kubajs, słyszeli ów zwiastun nadchodzącego zwycięstwa islamu. W istocie było to wypełnienie widzenia, które Bóg dał swemu Wysłannikowi. • Muzułmanie rozprzestrzenili się po całej Arabii i głosili Przesłanie islamu. Gdy w ciągu 19 lat od rozpoczęcia misji Muhammada do Traktatu w Hudajbija przyjęło islam jedynie kilka tysięcy ludzi, to przez dwa lata po tym traktacie dokonało konwersji ponad 5 tysięcy osób. • W czasie zawieszenia broni z Mekkańczykami muzułmanie odnieśli nowe zwycięstwa, np. zdobyli Chajbar. Dlatego powyższy werset okazał się następnym, oczywistym cudem Koranu.

[2]Zanim przystąpimy do wyjaśniania bezgrzeszności proroków, musimy wskazać na to, że – jak to zostanie stwierdzone w ostatnim wersecie – wspomniane tutaj grzechy są grzechami popełnionymi przez wiernych, a nie samego Wysłannika. Podobnie jak w wielu innych wersetach, Bóg zwraca się do wiernych poprzez osobę Wysłannika, niech będą z nim pokój i błogosławieństwo. Należy to rozumieć w świetle następującego wyjaśnienia:

[3]Zob. sura 5:3, przyp. 1.

[4]Podobnie jak w przypadku zwrócenia się Boga do Proroka w pierwszej części tego wersetu, dotyczącego wybaczenia grzechów, również to zwrócenie się jest – jak zobaczymy w wersecie dwudziestym – zwróceniem się do wiernych poprzez osobę Wysłannika. Oczywiście także sam Prorok ma w tym udział – stosownie do swojej rangi jako Wysłannika i tego, który jest najbliżej Boga, a zatem – przy uwzględnieniu jego relacji z Bogiem.

[5]Niektóre zastępy Niebios i Ziemi są aniołami; taki status mają też wszystkie prawa i siły we wszechświecie, które współczesna nauka niewłaściwie nazywa „prawami i siłami natury”.

[7]To stwierdzenie ma dwa podstawowe znaczenia. W pierwszym znaczeniu: skoro posłuszeństwo wobec Wysłannika jest tym samym, co posłuszeństwo względem Boga (4:80), to jeśli on rzuca we wroga – to jest tak, jakby Bóg rzucał. Ręka Wysłannika nad ręką, którą obejmuje na znak składania przysięgi wierności, reprezentuje Rękę Boga (w odniesieniu do Boga „ręka” i każdy inny termin stanowią jedynie metaforę). Drugie znaczenie jest takie, że Bóg pomaga tym, którzy składają Wysłannikowi przysięgę wierności. Tutaj zatem „ręka” oznacza „Moc”.

[10]Po zawarciu Traktatu z Hudajbija muzułmanie objęli kontrolę nad kilkoma plemionami oraz zdobyli Chajbar. Kiedy będący hipokrytami Arabowie z pustyni zauważyli, że muzułmanie zwyciężają wszystkich swych wrogów, także i oni pragnęli wziąć udział w kampanii Chajbar. Liczyli na łupy wojenne. Bóg jednakże zdecydował, że mogą w niej uczestniczyć tylko ci, którzy wzięli udział w Kampanii Mniejszej Pielgrzymki. W ten sposób zostali pozbawieni możliwości zyskania zdobyczy wojennych, których tak pożądali.

[8]Ten i następny werset dotyczą pustynnych Arabów, którzy nie odpowiedzieli na wezwanie Wysłannika, aby uczestniczyć w Kampanii Mniejszej Pielgrzymki: umra. Odbyła się ona w szóstym roku Hidżry i była spowodowana groźbą eksterminacji Muzułmanów przez Kurajszytów i brakiem możliwości powrotu do Medyny.

[9]Niniejszy werset jest ważny dla zrozumienia kwestii Boskiego przebaczenia i kary. Po pierwsze, Bóg czyni cokolwiek zechce i nie można kwestionować Jego woli i działania. Jednakże On nie czyni nigdy niczego niesprawiedliwie, wybacza wiele grzechów Swych sług, o ile tylko wierzą i nie przypisują Bogu współtowarzyszy. Obdarza ich również szczególnym współczuciem. Toteż zakończenie wersetu wspomnieniem tego, że Bóg jest Przebaczający i Współczujący (taki, który obdarza szczególnym współczuciem swoje sługi), stanowi wspaniałe pocieszenie i źródło nadziei dla sług, które drżą przed Jego Majestatem. Zostało do podkreślone w pierwszej części wersetu.

[11]W niniejszej surze znajduje się wiele przepowiedni: • Bóg wspomoże wiernych i obdarzy ich wspaniałymi zwycięstwami. • Ci, którzy pozostali w tyle i nie wzięli udziału w Kampanii Mniejszej Pielgrzymki, będą usiłowały się usprawiedliwiać za pomocą fałszywych argumentów. • Będą pragnęli wziąć udział w wyprawie przeciwko Chajbarowi, która miała miejsce po zawarciu Traktatu w Hudajbija. Ich celem były jednak łupy wojenne. • Muzułmanie mieli w przyszłości zmagać się z potężnymi plemionami i państwami. • Muzułmanie mieli w czasie przyszłych bitew zdobyć obfite łupy wojenne. • Wysłannik i jego Towarzysze mieli bezpiecznie odwiedzić Ka’bę i dopełnić rytów mniejszej pielgrzymki w rok po tym, jak zamierzali to uczynić. • Bóg miał wypełnić Swoją łaskę wobec Wysłannika. • Islam miał tak szybko i niebywale rozkwitnąć, że zdumiałoby to zarówno samych muzułmanów, jak i innych ludzi. Wszystkie te przepowiednie spełniły się w ciągu niezwykle krótkiego czasu. Lud wspomniany w niniejszym wersecie był najpewniej jednym z politeistycznych plemion Hidżazu albo sąsiadujących regionów. Niektóre z tych plemion wspomniane są w surze at-Tauba (Skrucha). Muzułmanie musieli zaproponować im alternatywę: albo mają zrezygnować z walki, albo przyjąć islam. Najprawdopodobniej dotyczy to plemion Sakif i Hałazin, przeciwko którym musieli walczyć. Celem było powstrzymanie ich od ataków.

[13]Obiecanymi zdobyczami wojennymi były te łupy, które muzułmanie mieli zdobyć podczas walk toczonych po bitwie pod Chajbarem.

[14]Doczesną nagrodą były dla muzułmanów zdobycze wojenne z wyprawy na Chajbar.

[15]Owa droga wspomniana została w wersecie 4:141: … i Bóg nigdy nie pozwoli niewierzącym na znalezienie drogi (zwycięstwa) nad (prawdziwymi) wiernymi, a także w wersecie 3:139: … wy zawsze jesteście górą, o ile jesteście (prawdziwie) wierzącymi.

[12]Werset ten wspomina przysięgę wierności, jaką złożyło Wysłannikowi po Traktacie w Hudajbija około 1400-1500 wiernych. Kiedy pojawiły się pogłoski o tym, jakoby zabity został Utman ibn Affan, który został posłany do Mekki na negocjacje w sprawie mniejszej pielgrzymki, Wysłannik Boży, niech będzie z nim pokój i błogosławieństwo, wezwał wiernych do zaprzysiężenia mu wierności. Mieli bronić się nawet za cenę życia. Przybyli w to miejsce z intencją odwiedzin Ka’by i odbycia mniejszej pielgrzymki (umra). Kiedy jednak spotkali się z niespodziewaną reakcją i poczuli, że są mocno zagrożeni, zjednoczyli się wokół Wysłannika niczym jedno ciało. Nie kierowała nimi inna intencja, jak tylko pragnienie służenia Bogu. W ten sposób chcieli zasłużyć na Jego aprobatę i zadowolenie. Bóg był zadowolony z czystości ich intencji i wierności ich serc. Dlatego obdarzył ich łaską zwycięstwa już w niedalekiej przyszłości: zdobyciem Chajbaru i obfitymi zdobyczami wojennymi.

[16]Zwycięstwem było to, że Mekkańczycy nie mogli nic uczynić muzułmanom, którzy przybyli po to, by odbyć mniejszą pielgrzymkę. Wierni powrócili zatem do swoich domów i rodzin cali i zdrowi, wbrew oczekiwaniom hipokrytów. Poza tym Mekkańczycy musieli uznać Medynę za równe Mekce miasto-państwo. Muzułmanie zaś zyskali możliwość wykonania mniejszej pielgrzymki w roku następnym. Podpisany rozejm otworzył również drogę do pokojowego głoszenia islamu. W konsekwencji wielu ludzi przyjęło islam. Ów rozwój wypadków doprowadził w dwa lata później do zdobycia Mekki – decydującego i bezkrwawego zwycięstwa Islamu.

[19]Mężczyźni na znak zakończenia pielgrzymki golą swoje głowy całkowicie albo obcinają włosy na krótko. Dotyczy to zarówno pielgrzymki mniejszej, jak i większej. Bardziej nagradzane jest ogolenie głowy. Kobiety zaś obcinają jedynie na krótko kosmyk włosów. Powyższe stwierdzenie oznacza więc, że muzułmanie wypełnią swoją pielgrzymkę w pełnym bezpieczeństwie, a widzenie Proroka się sprawdzi.

[20]Owym zwycięstwem musiał być Traktat w Hudajbija, który z czasem okazał się oczywistym zwycięstwem (zob. wyżej werset 1, przyp. 1).

[17]Odnośnie do tego widzenia zob. przypis 1 do niniejszej sury.

[18]Wyrażenie „In sza’a Allah” – jeśli Bóg zechce, ma tutaj trzy znaczenia. • Wasze wejście do Świętego Meczetu, tak jak wszystkie inne wydarzenia we Wszechświecie i w waszym życiu, nastąpi z Woli Boga, nie zaś z waszej woli ani tym bardziej z woli mekkańskich politeistów. Nie pytajcie zatem Wysłannika, czemu nie możecie tam wejść w tym roku. • Niniejszy werset uczy nas, że cokolwiek zamierzamy zrobić, musimy to zawsze odnieść do Woli Bożej i powiedzieć: „Zrobimy to albo zamierzamy to zrobić, jeśli Bóg zechce” (18:23). • Niektórzy mogą umrzeć, zanim nadejdzie czas na wejście do Świętego Meczetu, albo nie zdołają dołączyć do muzułmanów, którzy udadzą się, by go odwiedzić.

[21]Wyjaśnienie zob. 9:33, przyp. 9.

[22]Wiernych można rozpoznać po ich twarzach. Ich wiara odbija się w ich sposobie życia i jego aspekcie zewnętrznym – szczególnie na ich obliczach.

[23]Choć trudno jest znaleźć te opisy w dzisiejszej wersji Tory i Ewangelii, to następujące cytaty pokazują, że one rzeczywiście istniały w wersjach oryginalnych: