[1]Jeśli spojrzymy na ziemię i wszechświat z ziemi, z łatwością będziemy mogli ujrzeć, jak wielkimi łaskami została obdarzona ludzkość. Ziemia została przygotowana dla ludzkości, my zaś zostaliśmy zaopatrzeni w to, co jest konieczne do życia na ziemi, w sposób, który umożliwia zaspokojenie zarówno naszych potrzeb materialnych, jak i innych, związanych ze zmysłami zewnętrznymi oraz wewnętrznymi. Co więcej, nie tylko ziemia, ale także niebiosa wraz ze słońcem, księżycem oraz gwiazdami pozostają na służbie ziemi i ludzkości, mimo tego, że ziemia nie jest większa od kropki w porównaniu z niebiosami. Ludzkość posiada wrodzoną skłonność do dziękowania każdemu, kto czyni dla niej jakieś dobro, jakże wielką zatem niewdzięcznością byłoby niedziękowanie Bogu, który rozpostarł przed nami ziemię niczym stół i uczynił wszechświat pałacem, w którym możemy zamieszkiwać. Dziękowanie Bogu jest oparte na uznaniu, że to wszystko, co posiada ludzkość i cokolwiek otrzymujemy w naszym ziemskim życiu, jest od Boga, oraz na kroczeniu ścieżką, którą On dla nas ustanowił. Wdzięczność, którą możemy wyrazić, składa się głównie z wiary i czci we wszystkich jej formach, jest obowiązkiem wykonywanym nie dla przyszłej nagrody, lecz w zamian za łaski już otrzymane. Wiara i oddawanie czci nie są powodem dla Boga do dawania większej nagrody ludzkości, takiej jak wieczna szczęśliwość w Raju; są raczej obowiązkiem wymaganym przez łaski, które już zostały dane. Wieczna szczęśliwość w Raju jest dawana jedynie przez Bożą Szlachetność i Miłosierdzie. Z tej przyczyny Koran wyraża nastawienie tych, którzy weszli do Raju; brzmi ono następująco: Wszelka chwała i wdzięczność należą się Bogu, Panu światów! (39:75); czują to oni w swych sercach i wychodzi to z ich ust w postaci mowy.

[2]Zaprawdę: • Będę ich nachodził z przodu i z tyłu, i wszczepię im niepokój oraz poczucie beznadziei wobec ich przyszłości; zachęcę ich do niepłacenia zakatu lub do niewykonywania żadnych nadobowiązkowych form dobroczynności, strasząc ich biedą; polecę im gromadzenie bogactw; sprowokuję do niewiary w Życie Przyszłe i pokażę im ciemną przyszłość; pokażę im drogę Proroków jako skostniałą i zacofaną i wezwę ich do dolin zbłąkania poprzez obietnice, które poczynię wobec ich przyszłości. • Będę ich nachodził z przodu i z tyłu i pokażę im przeszłość jako ciemne cmentarzysko; poprzez ukazanie im zarówno przeszłości, jak i teraźniejszości jako ciemności, wszczepię im pesymizm oraz ból za bólem; będę ich podburzał, by odwrócili się od drogi Proroków i by potępili i odrzucili swoją przeszłość, gdy tą drogą podążali, zachęcając ich do powrotu do (starożytnej) przeszłości, gdy czcili wiele tak zwanych bóstw i żyli zepsutym życiem czystej ignorancji, i by uważali to wszystko za postęp. • Będę nachodził ich z prawa i lewa i pokażę im ich religijne oddanie jako doskonałe, zwodząc ich ku ostentacji, dumy z samego siebie i do pragnienia, by ich życie religijne było znane i wychwalane przez innych, powodując w ten sposób, że wszystkie ich dobre uczynki pójdą na marne. Sprowokuję również do przywiązywania uwagi do kwestii drugorzędnych w religii, by zlekceważyli najważniejsze rzeczy, nakłonię do niezgody i spowoduję konflikt. I znowu, sprawię, by używali religii do doczesnych interesów i aspiracji, i dla zaspokojenia żądz cielesnych, i podszepnę im, że jest to dla religii, i zrobię wszystko, co w mej mocy, by poszli na Tamten Świat pozbawieni wszelkich dobrych uczynków. • Będę ich nachodził z lewa i podszeptywał im, by negowali Istnienie Boga, Życie Ostateczne i inne podstawy wiary i by poszukiwali odmiennych systemów wiary lub ideologii; będę ich namawiał do zmagania się lub nawet do walki z religią Boga i z tymi, którzy ją wyznają; namówię do pogrążenia się w grzęzawisku grzechów, takich jak cudzołóstwo, prostytucja, picie alkoholu, hazard i inne gry losowe; sprowokuję do dokonywania niedozwolonych transakcji, takich jak korupcja, lichwa, kradzież, rabunek oraz oszustwo, i innych form zła, takich jak niesprawiedliwość, opresja, morderstwo, brak szacunku dla rodziców i naruszanie podstawowych praw człowieka, i wezwę ich do demonstrowania tego wszystkiego pod hasłem sprawiedliwości, pokoju, humanizmu, postępu, cywilizacji itp.

[3]Relacja pomiędzy Adamem lub ludzkością a Iblisem lub/i Szatanem, z której kilka ważniejszych punktów zostało wymienionych w surze al-Bakara (wersety 34-39, przyp. 34-44), jest opowiedziana tutaj ze szczegółami, które odnoszą się do głównego tematu tejże sury. Aby osiągnąć zdolność dobrego zrozumienia natury ludzkości i ziemskiego życia, relacja ta musi zostać wyjaśniona. Główne aspekty tego stosunku mogą być podsumowane w następujący sposób: • Mimo że aniołowie mają wolną wolę, jakkolwiek słaba może ona nie być, nie posiadają oni zdolności czynienia zła, Szatan natomiast jest istotą, która całkowicie straciła swoją zdolność do czynienia dobra. W przeciwieństwie do tego ludzkie istoty posiadają zdolność czynienia zarówno dobra, jak i zła, a to z powodu naszej dwoistej natury wynikającej z przynależności zarówno do świata fizycznego, jak i metafizycznego, i posiadania tak duchowych lub anielskich, co szatańskich aspektów. Niemniej jednak zło oznacza destrukcję; brak tylko jednej części jakiejś rzeczy jest wystarczający dla jej zniszczenia; dobro oznacza istnienie i istnienie jakiejś rzeczy jest zależne od istnienia wszystkich jej części. Dlatego • ludzkość może wywołać wielkie zniszczenie i może nawet prześcignąć Szatana w czynieniu szkód, mamy zaś bardzo małą moc i zdolność czynienia dobra. Potrzebujemy pomocy i wsparcia w czynieniu dobra i dlatego właśnie Bóg ustanowił zmysły, które proszą o pomoc i wsparcie w naszych sercach. • Podwójna natura ludzkości i wyposażenie nas w wolną wolę są powodami, dla których nasz świat wewnętrzny jest areną walki pomiędzy dobrem a złem. Odczuwamy dwa sprzeczne wezwania lub zaproszenia, jedno pochodzące od Boga i aniołów, drugie pochodzące od Szatana oraz cielesnej duszy nakazującej zło. Prawdziwe człowieczeństwo leży w tym zmaganiu. Anioły nie mają zdolności czynienia zła i dlatego nie zmagają się z żadną wewnętrzną złą siłą, nie doskonalą się duchowo, a ich pozycje są usta• lone. Ludzka walka z siłami zła pobudza natomiast potencjał ludzkości i sprawia, iż rozwija się ona zarówno pod względem naukowym, jak i duchowym. Z tego powodu to zmaganie się jest motorem napędzającym duchową ewolucję istot ludzkich. To, co wykluczyło Szatana z miłosierdzia Boga, to jego arogancja i próżność. Tak jak wielu nowoczesnych ludzi myślał, że przewaga leży w budowie fizycznej i sprzeciwił się rozkazowi Boga. Uparł się przy swoim nieposłuszeństwie i próbował je usprawiedliwić. To sprawiło, że stracił zdolność do poprawy, i narzuciło nań wieczne potępienie. Z kolei Adam i Ewa poczuli natychmiastowy żal po swym błędzie i błagali Boga o przebaczenie. To uczy nas, że musimy dokonać skruchy i poprosić Boga o przebaczenie za każdy grzech, który popełniliśmy. By być do tego zdolnym, musimy zrozumieć naszą wewnętrzną biedę i niemoc przed Bogiem i zawsze mamy zdawać sobie sprawę, jak bardzo w każdej chwili potrzebujemy Jego pomocy i wsparcia. Musimy ponadto porzucić wszelką arogancję i być pokornymi. Zawsze musimy być w pogotowiu przed podszeptami szatanów spośród ludzi i dżinów i nigdy nie możemy odpowiadać na ich zaproszenia.

[4]Użycie wyrażenia „zsyłanie” w odniesieniu do rzeczy, których potrzebuje człowiek w życiu, takich jak ubranie i, jak później okaże się w Koranie (57:25), żelazo, oznacza, iż są to łaski Boga, które On stworzył specjalnie dla pożytku ludzkości.

[6]Ostatnie dwa wersety, zwłaszcza zdania Tak, jak On dał wam początek (i życie), do poprowadził (właściwą drogą), a dla innej części błądzenie jest sprawiedliwym udziałem, świadczą o znaczących faktach: • Wszystkie istoty mają pierwotne istnienie w Wiedzy Boga, Przeznaczenie determinuje ich naturę, a (Święta) Moc ubiera w rodzaj istnienia, który jest charakterystyczny dla każdej z nich. Przechodząc z jednego świata do drugiego i będąc ubranym w istnienie fizyczne na tym świecie, ludzkość rozpoczęła drogę prowadzącą do Życia Wiecznego; podróż ta ma swój początek od momentu, gdy pierwszy raz stanęła na tym świecie. Ludzie zostaną pozbawieni ubrania ciała, gdy umrą i zostaną wskrzeszeni w innym świecie w Dniu Zmartwychwstania; wówczas ten świat zostanie zniszczony i odbudowany. Świat każdej osoby w tej nowej rzeczywistości zostanie zbudowany w zależności od jej uczynków na tym świecie. • Poza odniesieniem do tego podróżowania ludzkości, które składa się ze schodzenia z wysokich, transcendentnych światów i wznoszenia się do tych samych światów, wyrażenie Tak, jak On dał wam początek (i życie), do Niego (również) powrócicie stanowi również aluzję do faktu mówiącego, iż czas nie płynie w sposób linearny, lecz w cyklach, tak jak ziemia, słońce i system słoneczny, które poruszają się po orbicie, każde wokół samego siebie. Ta fraza odnosi się także do faktu, że dzień i noc, zima i wiosna oraz okresy podobne do zimy i wiosny czy też podobne do dnia istnieją w życiu jednostek i społeczeństw, jeden po drugim. wą drogą), a dla innej części błądzenie jest sprawiedliwym udziałem naucza, że prowadzenie do właściwej ścieżki jest od Boga, ale to sami ludzie powodują błądzenie. Jest tak dlatego, ponieważ prosta droga oznacza istnienie i konstrukcję. Istnienie jakiejś rzeczy zależy od istnienia wszystkich jej części. Dlatego istoty ludzkie są całkowicie niezdolne do stworzenia warunków niezbędnych dla przewodnictwa i niezmiernie potrzebują Boga i Jego pomocy by pójść prostą ścieżką. Zbłądzenie lub zbłąkanie oznacza jednak nieistnienie lub destrukcję. Widząc, że zniszczenie jakiejś rzeczy jest możliwe przez zniszczenie bądź nieistnienie jednej spośród jej części, ludzkość może prześcignąć szatanów w zniszczeniu. Po to więc, by zostać uratowanym od zniszczenia i zbłądzenia, istoty ludzkie potrzebują pomocy Boga i nigdy nie powinny przestawać troszczyć się o to i praktykować samokrytyki. Bediüzzaman Said Nursi podaje nam złote kryterium związane z tym tematem: „Weź prośbę skierowaną do Boga o przebaczenie za swoje grzechy w jedną rękę, a modlitwę w drugą. Prośba o przebaczenie wyrywa zło i grzechy z ich korzeniami, a modlitwa zachęca do czynienia dobra” (Słowa, „Słowo 26te”, 485). Zaprawdę, każdy powinien zawsze prosić Boga o przebaczenie za swoje grzechy i modlić się do Niego, starając się jednocześnie uratować od grzechów i zła.

[10]Ten werset nie oznacza, że absolutny deterstanie z ziemskich łask w granicach ustanominizm przeważa w historii. Koran widzi wionych przez islam, a obowiązkiem zarząraczej ludzkie istoty jako „motor” historii, dzanie nimi i rozdzielanie ich sprawiedliwie w przeciwieństwie do fatalistycznych pogląpomiędzy ludźmi oraz dziękowanie za nie dów niektórych dziewiętnastowiecznych filoBogu. Niedozwolonym dla nich jest jednak zofii historii, takich jak materializm dialekprzekraczanie ustalonych granic w czerpaniu tyczny i historycyzm. Takie filozofie utrzykorzyści z tych darów i czynienie z jedzenia mują, iż czas i warunki kierują ludzką histoi picia celu życia. Nadmierna konsumpcja nie rią i jedyną rzeczą, którą ludzie mogą zrobić, tylko powoduje współzawodnictwo i konto płynięcie ze strumieniem czasu, który rozwija się niezależnie od ludzkiej woli. Według flikt o rzeczy, które są spożywane i pite, lecz Koranu z kolei, tak jak wola i zachowanie każdej jednostki determinuje wynik jej życia na tym świecie i w Przyszłym, rozwój bądź upadek społeczeństwa jest określony przez wolę, światopogląd i styl życia jego członków. Koran mówi (13:11): (Każdy człowiek przechodzi w swoim życiu przez różne etapy, a) z Bożego rozkazu Anioły Stróże kolejno po sobie towarzyszą mu przed nim i za nim, aby go strzec (i zapisywać jego czyny). Bóg nie zmienia sytuacji ludu, dopóki on sam nie zmienia tego, co jest w nim. A jeśli Bóg chce zła dla jakiegoś ludu (ze względu na jego złe uczynki), to nie można tego odwrócić, i on nie ma innego obrońcy poza Nim. Innymi słowy, każde społeczeństwo trzyma swój los w swoich rękach. Tradycja Profetyczna podkreśla tę ideę: „Jakimi będziecie, tak wami rządzić będą” (al-Hindi, 6:89). Dlatego werset ten powinien być rozważany w świetle wolnej woli człowieka w relacji ze Świętą Wieczną Wolą oraz innych wersetów i naszych wyjaśnień, które ich dotyczą (zob. sura 2:20, przyp. 13, sura 4, przyp. 18; sura 5:40, przyp. 8; sura 6:39, 112, 137, przyp. 8). Jako że Bóg jest całkowicie niezależny od czasu i widzi wszystko będąc świadkiem wszystkich czasów, jak gdyby nie były niczym więcej, jak tylko jednym punktem, nie może On być rozpatrywany w kategoriach przeszłości, teraźniejszości ani przyszłości. Jego Wola jest, pod pewnym względem, identyczna z Jego Wiedzą i każde wydarzenie ma miejsce zgodnie z prawem przyczyny i skutku, które zostało ustanowione Jego Wolą. Dlatego werset bardziej wspomina o fenomenie, niż o istotnym, determinującym prawie. Następujące później wersety objaśnią tę sprawę.

[8]Przykładami szczególnie grzesznych czycie zależy od istnienia w nim potężnej grupy nów jest spożywanie środków odurzających, wiernych, która posiada zdolność do poniekrwi, padliny, mięsa świni; branie udziału sienia Świętej Prawdy. Łaski ziemskie nalew grach losowych, korupcja, uzurpowanie żą przede wszystkim do tych ludzi i to obocudzej własności, kradzież itp. wiązkiem tychże jest zarządzanie nimi i roz-

[9]Zob. też 5:3 i 6:151-152. dzielanie ich sprawiedliwie pomiędzy ludźmi. Oznacza to, że prawem wiernych jest korzy-

[11]Używając nadzwyczaj elokwentnego stylu, werset daje do zrozumienia, iż opisani w nim kłamią z upodobaniem w wygodnych łóżkach pod wygodnymi przykryciami. Odpłata przychodzi w takiej samej formie jak dokonane przestępstwo. Ci, którzy kłamią z upodobaniem w wygodnych łóżkach, kochają również jedzenie i rozrywkę i folgują swym żądzom seksualnym. Możemy tutaj przytoczyć powiedzenie Proroka: „Jeśli chodzi o moją społeczność, to obawiam się dużego brzucha, zbyt długiego snu, próżniactwa oraz braku zdecydowania” (al-Hindi 3:460). Na dodatek, w związku ze statusem przeszkody w wierze, takie życie narusza także prawa innych. Znaczącym jest fakt, iż werset ten przedstawia tych ludzi jako czyniących zło. Robią to zarówno wobec innych, jak i wobec samych siebie.

[12]Niektórzy egzegeci Koranu są zdania, że wspomniani tu ludzie to Prorocy i inni ukochani słudzy Boga, którzy zbliżyli się do Niego. Inni bronią idei, że są to wierni, których dobre i złe uczynki są równe i którzy w związku z tym oczekują przebaczenia Boga. , współczesny uczony i działacz turecki, proponuje interesujące wyjaśnienie: „Jakiekolwiek nieszczęście przydarza się wiernemu, służy ono jako sposób na przebaczenie niektórych jego grzechów. Bóg przebacza niektóre grzechy Swoich wierzących sług, dając im posmakować śmiertelnych skurczów, innych poddając cierpieniom w grobie, innych skazując na udrękę na Równinie Najwyższego Zgromadzenia, innych oceniając wedle uczynków, i zostają jeszcze ci, których grzechy są wybaczane dzięki temu, że przebywają na Wzniesieniach muru pomiędzy Rajem i Piekłem. Ludzie wspomniani w tym wersecie mogą być wiernymi, których pozostałe grzechy zostaną wybaczone za sprawą tego, iż będą przetrzymywani pomiędzy Rajem i Piekłem w niepewności i strachu przed wrzuceniem do Piekła, i jednocześnie oczekują przebaczenia Boga i wpuszczenia do Raju” (Teredüttler 4:133-136). Bóg wie lepiej.

[13]Werset ten, razem z następującymi po nim, ukazuje ludzkość podróżującą po świecie zewnętrznym oraz własnym świecie wewnętrznym, po to, aby przedstawić jej absolutne panowanie Boga. To Bóg, nasz Pan, jest Tym, który stwarza każdego z nas razem z jego cechami, odżywia nas i kieruje naszym życiem i ciałem. Tak więc werset ten zwraca naszą uwagę na ten fakt; dlatego musimy zaakceptować Boga jako naszego Pana, który ma prawo do kierowania nami we wszystkich aspektach naszego życia. Następnie ukazuje nas, gdy podróżujemy w świecie zewnętrznym i objaśnia, dlaczego prawo rozkazywania lub rządzenia należy do Boga zarówno w tym świecie, jak i wszechświecie jako całości. Skoro On jest Tym, kto stworzył niebiosa i ziemię, On jest ich właścicielem i ma absolutne prawo do sprawowania nad nimi władzy. I gdy ktoś mówi o wyłącznym posiadaniu swojej własności, w której ma tylko jeden udział z tysiąca, kiedy pozostałe należą do Boga, Bóg z pewnością będzie miał absolutne prawo do sprawowania władzy nad Swoją własnością. Werset mówi również, że Bóg stworzył niebiosa i ziemię w sześć dni i umocnił się na Najwyższym Tronie. Koran używa słowa dzień nie tylko w odniesieniu do naszego normalnego dnia, lecz także jako określenie jednostki czasu i okresu. Inny werset (32:5) wspomina, iż jeden dzień jest jak 1000 lat wedle miary, którą się posługujemy, a inny mówi o dniu trwającym 50000 lat (70:4). Pokazuje to, że pojęcie dnia jest względne. „Świat” nie składa się z naszego świata bądź widocznego wszechświata. Są to raczej światy lub wymiary – jeden wewnątrz drugiego. Tak jak czas jest różny w świecie marzeń, różny w światach ducha i wyobraźni, tak też jest w świecie form niematerialnych i Wysokiego Imperium (Dżabarut). Można nawet rzec, iż cały czas trwania wszechświata, od stworzenia do jego ostatecznego zniszczenia, jest dniem i jak wspomniano w Koranie, czas życia innego świata także trwa jeden dzień. Tak więc to, co określa Koran jako sześć dni, może oznaczać ery geologiczne ziemi lub etapy stworzenia wszechświata, które wciąż trwają, bądź okresy od początku stworzenia wszechświata do czasu, gdy przybrał swój dzisiejszy kształt. Arsz (przetłumaczony jako Tron Najwyższy) oznacza dosłownie coś zbudowanego wysoko jak dach, kopuła, łuk, pawilon. Z tego jednak względu, że Koran zwraca się do wszystkich poziomów zrozumienia we wszystkich wiekach, skłania się do prezentowania określonych faktów abstrakcyjnych, jak te odnoszące się do Świętości, z konkretnymi wyrażeniami, używa także metafor i porównań. Ukazuje Kursi (Siedzenie, zob. 2:255) jako platformę do siedzenia i Arsz jako tron oraz Boga jako władcę wszechświata zasiadającego na Swym tronie, zarządzającego całym stworzeniem. Czyniąc w ten sposób, Koran ustanawia w naszych umysłach najwyższą władzę i panowanie Boga. Bóg nie jest jedynie Stwórcą wszechświata, jest również jego Władcą i Panującym. Po stworzeniu wszechświata nie odłączył się od niego ani nie stał się obojętny wobec Swojego stworzenia. Wręcz przeciwnie, skutecznie panuje nad wszechświatem jako całością, a także kontroluje każdą małą jego część. Cała moc i władza spoczywają u Niego. Wszystko we wszechświecie jest pod Jego kontrolą i jest podporządkowane Jego Woli i Mocy. Bediüzzaman powiada, iż Arsz jest kompozycją Imion Boga Pierwszy i Ostatni, Zewnętrzny i Wewnętrzny. Analizując jego opis wody jako Arsz (tron) miłosierdzia oraz opis ziemi, możemy powiedzieć, że Arsz (Najwyższy Tron) implikuje pełną kontrolę i władzę Boga nad wszechświatem. Elementy, takie jak woda i ziemia, są rzeczami, które wykonują nakazy Boga, bądź pośrednikami, poprzez które nakazy te się manifestują albo są wykonywane.

[14]Koran wymienia „naturalne” fakty razem z socjologicznymi prawdami i tymi, które dotyczą ludzkiego życia duchowego. Dzieje się tak po to, by bardziej znane fakty (naturalne prawdy, które otaczają nas w życiu codziennym) mogły stanowić przykład innych prawd. Wersety te są jednym z najlepszych przykładów tego aspektu stylu koranicznego. Wspominają o stworzeniu niebios i ziemi oraz o fakcie mówiącym, że ciała niebieskie są podporządkowane rozkazowi Boga i okazują absolutne panowanie Boga, wzywając ludzkość do poddania się Jego władzy i oddawania Mu czci oraz kierowania do Niego modlitw. Zarówno w duchowym życiu ludzi, jak i w życiu społeczności i w życiu na ziemi dni i noce (światło i ciemność), zima i wiosna (pory przypominające zimę i wiosnę), niedostatek i obfitość następują po sobie. To Bóg Najwyższy jest Tym, który zamieni noc na dzień, zimę na wiosnę i niedostatek na obfitość; obowiązek spoczywający na istotach ludzkich polega na szczerym skierowaniu się do Boga i błaganiu Go ze strachem (przed Jego karą) i nadzieją (na Jego przebaczenie i miłosierdzie), przy zachowaniu granic, które dla nas ustanowił. W ten sam sposób akceptuje On modlitwy „umarłej” ziemi, wypowiadane językiem potrzeby i poddania, i to On porusza wiatry oraz chmury deszczowe, by ją ożywić; tak samo zresztą wyczerpane i martwe serca oraz społeczności ożywiane są deszczem Objawienia, miłosierdzia i są obdarowywane w wyniku zwrócenia się do Boga. Jest tutaj ważne, że ziemia i nasze umysły i serca muszą być żyzne i czyste (nieskażone uprzedzeniami, nieskłaniające się do złych poglądów, grzechów ani nieprzywiązane do doczesnych ambicji). Wtedy żyzna, czysta ziemia i nasze serca i umysły są obdarzane deszczem miłosierdzia, który pomaga wytworzyć obfitość dobrego, świeżego plonu i wspaniałych owoców (wiary, prawdy i oświecającej prawdy, dobrych cech moralnych oraz prawości). W innym przypadku nasza jałowa, zanieczyszczona ziemia i nasze skażone umysły i serca będą wydawały jedynie cierniste krzewy (nieprawidłowe wierzenia i wprowadzające w błąd myśli i ideologie), niezależnie od tego, jak wiele deszczu miłosierdzia spadnie z niebios. Po takich wyrażeniach, pełnych znaczeń i przesłań, i po zaprezentowaniu tego, co jest abstrakcyjne, a co konkretne, po omówieniu fizycznej rzeczywistości wraz z rzeczywistością socjologiczną i duchową, sura przechodzi do konkretnych przykładów z historii.

[15]Koraniczne aluzje i biblijne stwierdzenia prowadzą nas do wniosku, że Prorok Noe żył w Mezopotamii, w okolicach Mosulu (Niniwa). Jest to poparte inskrypcjami pochodzącymi z czasów przedbiblijnych, odkrytymi podczas badań archeologicznych. Tradycje kurdyjskie i ormiańskie również popierają tę tezę. Niektóre pozostałości pochodzące z czasów Noego wciąż mogą zostać odnalezione w okolicach góry Ararat. Mieszkańcy Nachiczewania wierzą, że ich miasto zostało założone przez Noego. Tradycje podobne do historii Noego i Potopu są również znajdywane w klasycznej literaturze greckiej, egipskiej, indyjskiej oraz chińskiej. Co więcej, historie o identycznym wydźwięku były rozpowszechnione od niepamiętnych czasów w Birmie, Malezji, Wschodnich Indiach, Australii, Nowej Gwinei i różnych części Europy i Ameryki. Jest to dobry argument przemawiający za tym, że historia ta była albo przekazana przez Wysłanników posłanych na te tereny, albo że ludzie towarzyszący Noemu i ich przodkowie rozeszli się po różnych częściach świata po Potopie. Jest również możliwe, że oba te wydarzenia miały miejsce.

[16]Adyjczycy byli dawnym ludem arabskim znanym z legendarnego bogactwa. Jest wiele odniesień do nich w poezji przedmuzułmańskiej (dżahilijskiej), a opowieści o nich krążyły szeroko, aż słowo ādī, oznaczające stare rzeczy, oraz ādijāt, oznaczające pozostałości archeologiczne, znalazły swoją drogę do języka arabskiego jako derywaty imion tych ludzi. Region nazwany al-Ahkaf znajduje się pomiędzy Hidżazem, Jemenem i Jamamą i jest ich ojczyzną; rozprzestrzenili się aż do zachodnich wybrzeży Jemenu i rozszerzyli swe panowanie do Omanu, Hadramautu i Iraku. Niektóre pozostałości znalezione na południu Półwyspu Arabskiego oraz grób w Hadramaucie są kojarzone z tym plemieniem. W roku 1837 James R. Wellested, oficer marynarki brytyjskiej, odnalazł inskrypcję w Hisn al-Ghurab, gdzie wymienione było imię Hud. Z pewnością należały do tych, którzy podążali za religią Huda (al-Maududi, 3:4243, przyp. 51).

[17]Samud był innym starożytnym ludem arabskim, prawie tak samo sławnym jak Ad. Jego nazwa była wielokrotnie wymieniana w przedislamskiej poezji oraz w greckich, aleksandryjskich i rzymskich dziełach historycznych oraz geograficznych. Rzymscy historycy zanotowali, iż jego przedstawiciele wchodzili w skład armii rzymskiej walczącej przeciwko Nabatejczykom. Zamieszkiwał w Hidżr na północnym zachodzie Arabii, a jego głównym miastem było Madain Salih, leżące nieopodal trasy słynnej kolei hidżazkiej. Niektóre pozostałości tego miasta wciąż mogą być odnajdywane. Mekkańscy handlarze przemierzali ten teren w wyprawach do Syrii. Było to podczas kampanii Tabuk, gdy Wysłannik przeszedł tam ze swoją armią; nie zatrzymał się jednak w tym miejscu, jako Medyna Pustynia Nubijska Al-Ahkaf był regionem, gdzie żył Prorok Hud wraz ze swoim ludem. że był to rejon, na który spadła kara Boga. Powiedział towarzyszom, by się nad tym zastanowili i wzięli z tego lekcję (al-Maududi 3:45-46, przyp. 57). Wielbłądzica pojawiła się jako wynik domagania się przez wodzów Samud znaku lub cudu, będącego dowodem na Posłannictwo Saliha. Nie ma niczego w Koranie ani w autentycznych hadisach, co mówiłoby o tym, w jaki sposób pojawiła się wielbłądzica. Była ona jednak stworzeniem niezwykłym i uznawanym przez ludzi za znak bądź cud. Pewna zła osoba zabiła ją, a inni niewierni, zamiast wystąpić przeciwko niej, poparli ją. Była to ostatnia podła rzecz uczyniona przez Samud, która przyniosła na niego karę Boga. To doprowadziło do jego zniszczenia. Basra Zatoka Perska Bahrajn Hadramaut am

[19]Terytorium Madian (Midian) leży na północny zachód od Hidżazu i na południe od Palestyny na wybrzeżu Morza Czerwonego i Zatoki Akaba; część terytorium rozciągała się do północnej granicy Półwyspu Synaj. Miasta były położone na skrzyżowaniach szlaków handlowych prowadzących z Jemenu przez Mekkę i Janbu do Syrii wzdłuż wybrzeża Morza Czerwonego, i z Iraku do Egiptu. Tak więc Midian było dobrze znane Arabom. Midianici wywodzili swoje pochodzenie od Midiana, syna Proroka Abrahama, zrodzonego przez jego trzecią żonę, Katurę. Początkowo byli muzułmanami, lecz później zanieczyścili swoją czystą wiarę politeizmem, a życie gospodarcze zepsuciem i nieuczciwością. Zniszczenie Madian było dobrze znane w Arabii przez długi czas. Dlatego znaczące są następujące wersy Psalmów: Tak, naradzali się jednomyślnie, Przeciw tobie zawarli przymierze:... Uczyń im jak Midianitom, Jak Jabinowi nad potokiem Kiszon, Którzy zostali wytępieni w En-Dor, Stali się nawozem ziemi.... Boże mój, uczyń z nimi jak z liśćmi w wichurze, Jak z plewą na wietrze! (Psalmy, 83:6, 10-11, 14). (al-Maududi, 3:53, przyp. 69) Midian Midian

[20]Zaprawdę: „Nigdy nie skłonimy się do twojej drogi, ale nie możemy wiedzieć, co Bóg, nasz Pan, zgromadził dla nas w Swojej Woli i Wiedzy. Nie możemy uczynić niczego, jeśli On tego nie zechce; On obejmuje wszystkie rzeczy Swoją Wiedzą”.

[23]Ostatnie dwa wersety oddają ważny fakt zują, że istnieją wspólne punkty pomiędzy historyczny i socjologiczny. Gdy Święte Przewszystkimi zniszczonymi ludami oraz te, słanie zaczyna być głoszone ludziom przez Proktóre są szczególne dla każdego z nich: roka lub przez osobę bądź społeczność wyznaczoną do bycia spadkobiercą Proroka, nieszczę• Jawny politeizm był obecny pośród nich ścia i trudności (takie jak choroby, wojny, głód wszystkich. Jednakowoż nie był wspomniai bieda) pojawiają się wśród ludzi, tak żeby ny w odniesieniu do ludu Lota, ale w spomogli uczynić swoje serca bardziej miękkimi i sób szczególny zakorzenił się wśród ludów zwrócić się do Boga. Jeśli pomimo tego ludzie Noego, Huda i Saliha. Z tego powodu wszyupierają się przy niewierze oraz czynieniu zła i scy wymienieni Wysłannicy prócz Lota zmaganiu się przeciwko głoszeniu islamu, Bóg oparli swą misję na nakazie: Czcijcie Boga zamienia ten niedostatek na łatwość i obfiJedynego: nie macie innego boga poza Nim. tość: obfity deszcz zastępuje głód, nowe sposo• Istnieją znaczące choroby społeczne i by leczenia zostają odkryte, wojny się kończą gospodarcze poza politeizmem, wspomniaitp. To wszystko oznacza, iż zniszczenie czeka ne jako te, które dotknęły ludy Saliha i na czyniących zło i służy również pobudzeniu Szu’ajba. W pierwszym przypadku były to ludzi do wdzięczności i przypomnieniu im o upodobanie do luksusu i problemy z tym łaskach, które przyszły wraz ze Świętym Przezwiązane, takie jak rozpusta, natomiast w słaniem. Ludzie mają skłonność do zauważadrugim życie ekonomiczne oparte na oszunia i doceniania łaski bardziej, jeśli nadchodzi stwie, niesprawiedliwości i całkowitemu ona po nieszczęściu. Sytość po głodzie, zdrowie zepsuciu. Lud Szu’ajba nie okazał żadnej po chorobie i bogactwo po biedzie sprawiają, litości tym, którzy próbowali mu się sprzeże można te łaski bardziej docenić. Jeśli jednak ciwić i zreformować życie gospodarcze. ludzie nie mogą ujrzeć Świętej Ręki i mądro• We wszystkich tych społecznościach istści za tymi łaskami i wciąż upierają się przy niała elita lub klasa rządząca. Jednakże odrzucaniu Świętego Przesłania, i jeśli ci, któw czasach Noego klasa ta była po prorzy je reprezentują i próbują przekazać innym stu „elitą kierowniczą” i wszyscy ludzie, są zbyt słabi, by odnieść zwycięstwo, wtedy oprócz wiernych, byli jednakowo uparprzychodzi Święta kara. ci w swojej niewierze i politeizmie. Elita kierownicza w ludzie Ad prowadziła przesłanie. Łatwość i obfitość pojawiają się innych do przypisywania Bogu współtotakże po tym, jak Święte Przesłanie zostawarzyszy i zmuszała ich do podążania za ło zaakceptowane przez ludzi, i gdy to Przenimi. Za czasów Saliha (Samud) elita ta słanie stało się sposobem na życie. Jeśli jedukształtowała małą, despotyczną oligarnak kolejne pokolenia prowadzą lekkie życie, chię, która lubowała się w złu i tyranizozapominając o tym, że to lekkie życie jest waniu ludzi. Tak samo za czasów Szu’ajwynikiem zaakceptowania Świętego Przesłaba klasa ta stała się despotyczną oligarnia i, zamiast trwania w wypełnianiu obochią prowadzącą ludzi do niewiary. wiązków wobec Boga we wdzięczności, tłu• W czasach Lota moralne zepsucie objawimaczą to swoją własną zdolnością do osiąło się, bardziej niż w innych niegodziwognięcia luksusu, popełniają wtedy śmiertelściach, w homoseksualizmie, który stał ny błąd, a ich zachowanie jest nierozumne. się sposobem, w jaki ludzie zaspokajali Jest to wtedy początek upadku, który będzie swoje żądze; w tym czasie był to najważpostępował w społeczeństwie niczym nowoniejszy problem, większy niż politeizm. twór. Czas, gdy zepsucie niemal całkowiWszyscy ludzie byli tym pochłonięci; w cie objęło całą społeczność, jest czasem, gdy rzeczywistości nie okazali najmniejszej chęci poskromienia tego zachowania. śmierć jest już nieunikniona. Te dwa wersety zawierają inne ważne

[24]Powinniśmy rozważać Święte Istnienie, rzeczywistość egzystencjalną, wszechświat i zdarzenia mające w nim miejsce z dwóch punktów widzenia: z punktu widzenia związanego z Bogiem i z naszego własnego punktu widzenia. Jeśli analizujemy jakąś sprawę z punktu widzenia związanego z Bogiem, to pojęcia czasu, przestrzeni i wymiarów przestają istnieć; wszystko zawiera się w manifestacjach Boga i Jego czynach poza czasem, przestrzenią i wymiarami. Z tej przyczyny Koran zwykle relacjonuje wydarzenia związane ze Zmartwychwstaniem i Dniem Sądu w czasie przyszłym. Ponadto faktem jest, iż czas przeszły w języku arabskim wyraża pewność wydarzenia, które miało miejsce; takie użycie implikuje również to, że dla Boga nie ma różnicy między tym, co się wydarzyło, tym, co się wydarza, i tym, co się wydarzy. Jeśli rozważymy rzeczywistość egzystencjalną, wszechświat i rzeczy mające w nim miejsce z naszego punktu widzenia, wystąpią ograniczenia takie jak czas, przestrzeń i wymiary, a także ludzka wolna wola i jej funkcje. Co więcej, do tych istniejących ograniczeń dochodzi przyczynowość, tak że możemy śledzić wydarzenia poprzez uwzględnienie pewnych zasad, które nazywamy „prawem”, i uporządkować nasze życie zgodnie z nimi. Funkcjonują one jako zasłony manifestacji i działań Boga, które są poza wszelkimi wymiarami; mamy do czynienia z tym wszystkim, co się wydarza, poprzez najbardziej zewnętrzną zasłonę w ramach przyczynowości i zasad, które nazywamy „prawami”. To jest jeden z najważniejszych argumentów dowodzących, że materialiści i naturaliści się mylą. Jako że pięć zmysłów zewnętrznych ludzkich istot nie może penetrować zasłon, ci, którzy się ograniczają do percepcji pięcioma zmysłami, akceptują jedynie te rzeczy, które są przed tymi zasłonami, jako istniejące i prawdziwe. Natomiast osoba, która rozważa jedynie swoje istnienie, może z łatwością pojąć, że posiada ona wiele „światów mentalnych”; np. wyobraźnię i „światy” pojęć, myśli, idei i intencji, i – jeśli nawet nie wierzy w istnienie ducha – inne światy wewnętrzne, takie jak świadomość, siła woli, emocje oraz serce, wszystko wewnątrz drugiego, i każde o większej objętości od drugiego. Są to odbicia przykładów światów będących za tym materialnym. Fenomen, który Koran nazywa „znakami”, a teolodzy „cudami” oznacza określone działania Boga i akty stworzenia, które z z ludzkiego oglądu rzeczy i zdarzeń przekraczają ramę przeciętności i innych praw i dlatego są niezwykłe. Mimo że są one cudami z naszego punktu widzenia, są tak naprawdę tylko niektórymi „zwykłymi” działaniami Boga, który trzyma wszechświat w Swej Dłoni Mocy i zarządza nim tak, jak zechce, manifestując, razem z innymi Atrybutami, Swoje Atrybuty Wiedzy, Mądrości, Absolutnej Woli oraz Łaski. Dla tych, którzy widzą rzeczy i zdarzenia okiem wiary, każda rzecz i każde zdarzenie we wszechświecie jest cudem nie mniejszym od tych czynionych przez Proroków. Z tej przyczyny odnosząc się do okresu historii ludzkiej, gdy umysł i nauka miały większe poważanie i znaczenie, Koran i islam w formie udoskonalonej za pośrednictwem Proroka Muhammada, niech będzie z nim pokój i błogosławieństwo, nadaje wysoką pozycję wiedzy oraz takim zdolnościom umysłowym, jak myślenie, refleksja i rozumowanie, a także duchowym aspektom tych i innych ludzkich zdolności.

[25]Na przestrzeni dziejów przeciwna strozawsze naruszali porządek, wykorzystyna zawsze próbowała zemścić się na wierwali religię i religijne sentymenty dla osonych jedynie dlatego, że oświadczali: „Nasz bistych interesów lub dzielili ludzi w imię Pan to Bóg Jedyny!”. Takie czyny zostały religii. Jest to kilka zmyślonych twierdzeń, ukryte za wieloma fałszywymi usprawiektóre zostały wypowiedziane na przestrzedliwieniami; na przykład wierni rzekomo ni dziejów.

[27]Świat ten był tym, co zostało wspomniane w wersetach 28:5-6: My jednak chcieliśmy okazać naszą łaskawość tym, którzy byli upokarzani i uciskani na ziemi (w Egipcie), i uczynić ich (przykładnymi) przywódcami (by przewodzili ludziom na drodze do Boga i w życiu), i spadkobiercami (chwały Faraona i ziemi, na której błogosławiliśmy ludziom) oraz umocnić na ziemi.

[28]Ten werset wyraża inną ważną historyczną i socjologiczną zasadę: czynienie zła lub dopuszczanie się niesprawiedliwości i wszystko, co jest na tym zbudowane, nie pokój, prawie pięć wieków po ich ucieczce z może być trwałe. Bóg dał trwałą obietnicę prześladowanym wiernym, którzy nie podEgiptu Faraonów pod dowództwem Proroka dając się niesprawiedliwym systemom poliMojżesza, niech pokój z nim będzie. Podteizmu i niewiary, przyłączają się do Relikreśla się, że zwycięstwo to nastąpiło jako gii Boga, spełniając Jego nakazy w ramach rezultat ich cierpliwości, opisanej powyzasad ustanowionych przez Boga, i którzy żej. W surze al-Bakara zostały przytoczone bez ulegania prześladowaniom, są zdolni do niektóre epizody, jakie miały miejsce podokazania „czynnej cierpliwości” w służbie czas tych pięciu wieków (50-61, 63-74, itp.) Bogu w zgodzie z drogą Jego Wysłanników i będą przytaczane w kolejnych wersetach, i powstrzymania się od grzechów. W tym w odpowiednim stylu i zgodnie z głównym wersecie Koran informuje nas o ostatecztematem tej sury i warunkami panującynym triumfie, którym Bóg obdarzył Dzieci mi w Mekce w czasie, gdy te wersety były Izraela i który przyszedł wraz z Prorokami Dawidem i Salomonem, niech będzie z nimi objawione.

[26]Przed przyjściem naszego Proroka, niech nej przez Boga za nieposłuszeństwo wobec będzie z nim pokój i błogosławieństwo, wieJego Religii oraz praw życia i zachowania się le rozwiniętych, silnych społeczności zostało we wszechświecie. Oprócz tego istnieją inne całkowicie zniszczonych przez to, co wydarodzaje katastrof, w szczególności wojny wało się „katastrofami naturalnymi”. Możświatowe, międzynarodowe konflikty i przena spytać, dlaczego ten sam rodzaj zupełwroty, nierównowaga ekonomiczna i rewonej destrukcji nie wydarzył się od tamtego lucje niosące śmierć tysiącom istnień ludzczasu. Pierwszą rzeczą, którą należy powiekich oraz przypadki głodu; są one również dzieć, odpowiadając na takie pytanie, jest karami od Boga. Próbujemy wyjaśnić to na to, że Prorok Muhammad, niech będzie z podstawie ich widocznych przyczyn i nigdy nim pokój i błogosławieństwo, został zesłanie staramy się odkryć ich prawdziwych ny jako miłosierdzie dla całego stworzepowodów ani pojąć ich znaczenia. nia. I jako że jest miłosierdziem dla stworzenia, religia, którą przyniósł, oraz Koran mogą dotknąć również wiernych. Takie niosą uniwersalne miłosierdzie dla wszystzniszczenia, w przeciwieństwie do całkokich stworzeń. Oznacza to, że dopóki istwitych destrukcji, które były zsyłane we nieje Koran i islam, dopóty nagłe zniszczewczesnych wiekach po to, by zgładzić przenia, takie jak te, które miały miejsce w epostępców, przychodzą częściowo jako kara ce przedislamskiej, nie będą miały miejsca. i jako ostrzeżenie. Nie tylko niewierzący i I kiedy już prawie nie będzie muzułmanów, niegodziwi, lecz także wierni mogą potrzea Koran będzie lekceważony, nastąpi zniszbować ostrzeżenia lub srogiej kary. Ponadczenie świata. to ostrzeżenie przychodzi w sposób, który Po drugie, społeczności epoki przedwzywa rozum to zastanowienia się, lecz nie islamskiej były niezmiernie okrutne i niezmusza woli człowieka do wiary i poddacywilizowane. Ówcześni ludzie byli bardzo nia. Jeśli nieszczęścia miałyby dotykać jedyzawzięci, oporni i nieustępliwi. Zło, które nie niewiernych przestępców, byłoby to jak doprowadziło do ich zniszczenia, było tak cuda dawane wczesnym Prorokom. Gdy ich rozpowszechnione, że stało się nieomal styludy nie wierzyły pomimo tych cudów, były lem życia. Tylko nieliczni ludzie wierzyli w zgładzane. Jeśliby więc nieszczęścia miały Proroków, którzy byli zsyłani, a ci byli zbyt przychodzić wyłącznie do niewierzących i słabi, by wprowadzić w życie wymagania niegodziwych, a potem inni ludzie nie wieŚwiętej Religii. rzyliby, spowodowałoby to nadejście większych katastrof. Bóg ratuje ludzkość przed Po trzecie, nie da się powiedzieć, że większymi nieszczęściami z pewnych ważnie ma już zniszczeń. Społeczności w eponych przyczyn. Innym ważnym powodem ce przedislamskiej zostały całkowicie zgłajest to, że oczekuje się, iż wielu ludzi przyjdzone w wyniku nieszczęść, takich jak trzęmie islam w przyszłości. Wreszcie zniszsienia ziemi, erupcje wulkaniczne, powoczenie wiernych powoduje przebaczenie ich dzie oraz wichury; odnosimy je do natury grzechów i jest dla nich rodzajem męczeńi nazywamy katastrofami naturalnymi. Gdy stwa, a zniszczenie ich dóbr pozwala im takie nieszczęścia mają miejsce i gubią wiepoznać wagę dobroczynności. I na koniec le istnień ludzkich, a nawet miasta, staramożna wyciągnąć argument, że zgubienie my się objaśnić je, odwołując się do natury. Jednakże istnieje również rodzaj kary zsyłapewnych „dobrych” wiernych, którzy są Można spytać, czemu te zniszczenia zawsze gotowi do poświęcenia samych siebie dla dobra innych, może służyć uratowaniu wiernych od większych zniszczeń za ich grzechy i niepowodzenie w reprezentowaniu islamu. Jako przykład dla muzułmanów przegrana Państwa Osmańskiego w Pierwszej Wojnie Światowej, która doprowadziła do jego upadku, posiada pewne widoczne przyczyny. Lecz Bediüzzaman Said Nursi mówi o prawdziwym powodzie, dla którego Święte Przeznaczenie uznało ten upadek za konieczny, w dwóch kategoriach: • Na podstawie Jego Atrybutu Woli, Bóg posiada sposób lub formę działania w stworzeniu i zarządzaniu wszechświatem ze wszystkim, co w nim jest, wydarzeniami i życiem indywidualnym oraz zbiorowym człowieka. Jako że ten sposób działania jest wyraźnie niezmienny, możemy dojść do pewnych wniosków w wyniku naszych badań nad „naturą” oraz ludzkim życiem i nazwać go „prawami natury, prawami socjologii” oraz „zasadami nauki”. Posłuszeństwo bądź nieposłuszeństwo wobec Boga wedle tych praw i zasad jest odpłacane na tym świecie, poprzez np. bogactwo lub biedę, zwycięstwo lub porażkę, albo rozwój i zacofanie. Jako muzułmanie, mamy skłonność do lekceważenia tych praw, gdy inna część świata, która wyposażyła sama siebie w siłę nauki i technologii, jest im posłuszna, świadomie lub nieświadomie, osiągając dzięki temu przewagę. • W stopniu, w którym w sposób niewybaczalny zlekceważyliśmy posłuszeństwo wobec praw pierwszej kategorii, lekceważymy również drugi zbiór praw, który wywodzi się z Bożego Atrybutu Mowy, zesłany przez Niego jako Religia. Bóg nakazał nam przeznaczyć około jednej godziny dziennie na odprawianie nakazanych pięciu modlitw, lecz byliśmy lekkomyślni w ostatnich stuleciach poprzedzających Pierwszą Wojnę Światową i za to On zdruzgotał nas podczas wojny (i niestety nie jesteśmy jeszcze w stanie podnieść naszych głów z tej porażki). Nakazał nam pościć jeden miesiąc ramadan każdego roku, ale zignorowaliśmy to, krzywdząc nasze dusze. W zamian On nakazał nam pościć pięć lat w czasie wojny (i dodatkowo kolejne 25 lat; w wielu częściach świata muzułmańskiego wciąż cierpimy z powodu kary postu!). On nakazał nam dawać zakat (i skoro nie byliśmy zdolni do uratowania się przed skąpstwem, nasze bogactwo wciąż jest rabowane przez potęgi światowe). Bóg nakazał tym, którzy mogą, pojechać na Pielgrzymkę; jest to bardzo ważna, wielowymiarowa forma kultu. Zbagatelizowaliśmy to i w zamian On przesuwał nas z jednego frontu do drugiego przez pięć lat (i wciąż poszukujemy środków do życia w obcych krajach) (Sözler, „Lemaat”, 667). Jeśli rozpatrzymy tę sprawę z perspektywy podstawowej prawdy, inne fakty same się odkryją.

[29]Pokazuje to, jak niewolnictwo może na kult, ascetyczną dyscyplinę i refleksję jest bardzo ważne w podążaniu duchową drogą degenerować ludzi. Dzieci Izraela, pochoku Bogu w sufizmie muzułmańskim. Zwie dzące od Proroka Jakuba, niech pokój z nim się to arbaīn (po arabsku) lub czilah (po będzie, byli muzułmanami poddanymi Bogu persku), co oznacza czterdzieści. Sufi przyprzez stulecia. Później jednakże zostali zniewiązują wielką wagę do 40 dni jako okrewoleni przez Faraona i stracili swą tożsamość. su wymaganego do osiągnięcia drugiej natuTa degeneracja ukazała się wielokrotnie podry lub nabycia odpowiedniego nawyku i uzyczas ich życia. Sam widok jakiejś obcej świąskania ratunku od złego przyzwyczajenia tyni byłby wystarczający do przywołania w bądź grzechu. nich tego, czego przestrzegali podczas pobytu u swoich dawnych panów. Mimo że według

[30]Skoro Bóg nakazał także Prorokowi krusząc ją w pył. Mojżesz upadł w omdleniu Muhammadowi, niech będzie z nim pokój i w obliczu tej manifestacji. błogosławieństwo, długie czuwania nocne, albowiem oddawanie czci w nocy daje większe przeżycia (73:1-8; 76:26), można dojść do pokój, został obdarzony szczególną manifewniosku, że czas oddawania czci, który najstacją Mowy Boga i wyróżniony jej otrzybardziej zbliża istotę ludzką do Boga, to noc. maniem. Niemniej jednak należy zauważyć, Dlatego właśnie Koran wspomina o 30 i 40 iż ta manifestacja nastąpiła zgodnie ze zdolnocach, nie dniach. Przeznaczenie 40 dni na nością odbioru, którą posiadał jego duch. Gdy pragnął manifestacji poza stopniem, w oddawanie czci (co oznacza okres 24 godzin) Prorok Mojżesz, niech będzie z nim który został wyposażony, nie był w stanie tego znieść. Tak jak wspomniano w następnym wersecie, Bóg powiedział mu w formie pochwały, że wyróżnił go niesieniem Jego Przesłania i byciem Jego odbiorcą, i dlatego, bez aspirowania do czegoś wyższego, powinien być wdzięczny za to, czym został obdarzony. Powinniśmy jednakowoż zauważyć tutaj, iż komentuje upadek Mojżesza w omdleniu jako wynik jego bezgranicznego zdumienia i szoku w obliczu częściowej manifestacji Majestatu Boga w całej Swojej transcendencji i ponad wszelką cielesnością (Kluczowe Pojęcia, 2:41). Bóg Wszechmogący manifestuje Siebie poprzez Swoje Imiona i Atrybuty zza wielu zasłon. Nic we wszechświecie ani wszechświat w swojej całości nie jest w stanie wytrzymać Jego manifestacji. Ci, którzy odczuwają szczególne manifestacje w swoich sercach, każdy w zależności od zdolności jego serca, są zachwyceni i upojeni niczym Prorok Mojżesz. Lecz niektórzy spośród nich nie są w stanie zmierzyć tych manifestacji zgodnie z zasadami i kryteriami szariatu i wypowiadają pewne słowa, za które będą rozliczeni tak, jakby wypowiedzieli je w normalnym stanie. Wypowiedź Halladża al-Mansura, muzułmańskiego sufiego, brzmiąca „Jam jest Prawdą”, jest tego przykładem. Wielu takich, którzy demonstrują świętość lub widzą siebie samych jako świętych i wypowiadają słowa tego samego rodzaju, będą za te słowa rozliczeni. Są wciąż tacy, którzy sądzą, że skoro zostali obdarzeni pewnymi manifestacjami pochodzącymi od Boga w zamian za ich oddanie Bogu bądź moralną dyscyplinę, to osiągnęli jednocześnie wysoką rangę w Niebiosach, Nie są oni w stanie wyważyć swych słów i czynów i popadają w zbłądzenie, prowadząc zarazem ku niemu innych. Bediüzzaman Said Nursi pisze: „Zauważyłem, iż zbłąkane grupy sekciarskie w całości zostały sprowadzone na manowce przez swoich przywódców. Ci przywódcy kroczą pewną ścieżką duchową. Jeśli pójdą nieco do przodu, myślą, że osiągnęli ostatnie stadium i powracają, popadając w zbłądzenie i prowadząc do niego innych” (Matnałi an-Nurija, 224). Z tego powodu każdą ścieżką duchową należy kroczyć w świetle zasad szariatu.

[32]Werset ten daje bardzo ważną lekcję: Bóg Wszechmocny napomina nawet Proroka Mojżesza, który jest jednym z Jego największych Wysłanników, że nie powinien dążyć do tego, co jest poza udzielonymi jemu darami. Ma na myśli: „Bądź zadowolony z tego, czym cię obdarzyłem, i staraj się spełnić obowiązek wdzięczności, którego te dary wymagają”. Zaprawdę, Wszechmocny Bóg obdarza każdego dokładnie taką łaską, jaką może otrzymać, a łaska darowana każdemu człowiekowi oprócz części wolnej woli (jak zdolności, długość życia, budowa fizyczna, rasa i budowa, czas i miejsce narodzin itp.) jest najlepsza, jaką tylko może posiadać. Tak więc każdy powinien być zadowolonym z łaski jemu darowanej i, bez czynienia wyrzutów w rodzaju: „czemu pewne łaski nie zostały mi udzielone”, spróbować spełnić obowiązek wdzięczności za tę łaskę.

[33]Ten werset zawiera trzy aluzje do charakteru Dzieci Izraela: • Starożytni Egipcjanie, pomiędzy którymi Dzieci Izraela żyły przez stulecia, byli głównie rolnikami i ze względu na rolę odgrywaną przez zwierzęta, oddawali cześć bydłu. Ten politeizm owładnął ich sercami tak bardzo, że, jak możemy również zobaczyć w wersecie 138 powyżej, później wielokrotnie się objawiał, pomimo nauk, które dawał im Mojżesz. • Dzieci Izraela były ludźmi łatwo skłaniającymi się do zepsucia i dlatego potrzebowały ścisłej kontroli. • Były mocno przywiązane do świata doczesnego i bogactwa materialnego, które bardzo dużo dla nich znaczyło.

[34]Warto zauważyć, że w tym wersecie mowa i przewodnictwo są wymienione w związku z Boskością. Bóg przemawiał do Dzieci Izraela poprzez Mojżesza, którego szczególnie wyróżnił tym, że zwracał się do niego bezpośrednio; A Izraelitów niezmiennie prowadził szlakiem z Egiptu do Palestyny i oni zaświadczali o łaskach Bożych. Pomimo tego i pomimo faktu, że to, co nie może udzielić takich łask, nie może być bóstwem, wzięli cielca jako bóstwo. Był to śmiertelny grzech, nie mniejszy niż niesprawiedliwe traktowanie prawd stworzenia, wszechświata i Boskości; dlatego wprowadzili w błąd samych siebie.

[35]Jak można zauważyć w wersetach 137 i 142 oraz w tym wersecie, Koran czasem wspomina wynik czegoś najpierw, a następnie przechodzi do relacjonowania zdarzeń, które do tego doprowadziły, ucząc nas w ten sposób elokwencji w imię przewodnictwa. Werset 137 wspomina ostateczny rezultat, który przyszedł około pięciu wieków później, a mianowicie Wyjście do Egiptu. Przechodzi następnie do zrelacjonowania pewnych ważnych wydarzeń, które miały miejsce po Wyjściu. Werset 142 ukazuje, jak Mojżesz instruował swego brata przed wyruszeniem na górę. Zostało to opisane po wspomnieniu 40 dni spędzonych na górze, i wersety, które następują, opowiadają o jego przeżyciach tamże i o tym, co stało się z jego ludem, gdy był nieobecny. Jeśli chodzi o ten werset, to zwraca on uwagę na konsekwencje oddawania czci cielcowi, kolejne wspominają natomiast wydarzenia poprzedzające to wydarzenie.

[37]Ta wstrząsająca katastrofa to trzęsienie ziemi. Przyszło, ponieważ pomimo wszystkich jasnych znaków, których byli świadkami, siedemdziesięciu ludzi odmówiło uwierzenia w to, że przykazania, które przyniósł Mojżesz, faktycznie były od Boga; chcieli oni ujrzeć Boga w sposób bezpośredni, przemawiającego do nich.

[36]Bóg ukarał tych, którzy wzięli cielca, by go czcić, lecz przebaczył innym. Inni nie odciągnęli czcicieli cielca od apostazji i zbłądzenia. Jednakże wyrazili skruchę po powrocie Mojżesza i Bóg im wybaczył (zob. 2:54, 4:153).

[38]Koran nagle i celowo przechodzi do okresu Wysłannika Boga – Proroka Muhammada, niech będzie z nim pokój i błogosławieństwo – i czyni przyjęcie modlitwy Mojżesza za tych, którzy żyli w okresie Wysłannika, zależnym od wiary w niego i podążania za nim oraz Koranem. Łagodnie przypomina Ludziom Księgi, zwłaszcza Dzieciom Izraela, fakt mówiący, iż podążanie za ich własnymi Prorokami i Księgami wymaga podążania za Wysłannikiem Boga oraz Koranem lub innymi słowy, wiara i kroczenie śladami Wysłannika Boga oraz Koranu jest tym samym, co wiara i podążanie za ich własnymi Prorokami i Księgami. Werset ten ostrzega również, że prawdziwe szczęście może być osiągnięte jedynie przez takie postępowanie, i tak po raz kolejny odnosi się do pierwszych wersetów sury al-Bakara. Kolejny werset oświadczy, iż misja Proroka Muhammada, niech będzie z nim pokój i błogosławieństwo, obejmuje wszystkie istoty ludzkie, i objaśni podstawę, na której oparta jest jego misja. Inną sprawą, podkreśloną w tym wersecie, jest to, że w Torze istniały surowe nakazy, które były zgodne z warunkami panującymi w tamtym czasie oraz z charakterem Dzieci Izraela; nakazy te są tym, co Koran opisuje jako ciężary i kajdany. Prorok Jezus, niech będzie z nim pokój, zmodyfikował i złagodził niektóre z nich (3:50). Wysłannik Boga usunął je wszystkie i dlatego islam jest opisany jako czysta, pierwotna religia, która jest łatwa w wyznawaniu. W ostatnim wersecie sury al-Bakara naucza się wiernych modlitwy: „Panie nasz, nie gań nas, jeśli zapominamy albo błądzimy. Panie nasz, nie obarczaj nas ciężarem, którym obarczyłeś tych, co przeminęli przed nami (jak wymaga tego nauka, którą musieli otrzymać, zgodnie z czasami i warunkami oraz ich możliwościami)”.

[39]Zob. też 2:57-60, przyp. 67-71.

[40]Bóg nigdy nie poddaje sprawdzianowi osoby lub ludzi po to, by sprowadzić ich z prostej drogi. Bóg ustanowił prawa zachowania we wszechświecie i w życiu. Religia jest także zbiorem praw, które ustanowił Bóg w celu uporządkowania naszego życia osobistego i zbiorowego i które nam przekazał poprzez Swych Wysłanników. Poza tym, że prawa te obejmują naszą relację z wszystkimi innymi stworzeniami i obowiązek wobec nich, obejmują także relację ze Stwórcą, Bogiem i obowiązek wobec Niego. Dowiadujemy się, co nastąpi w konsekwencji tego, co czynimy, przez Wysłanników lub Księgi, które On im zesłał, bądź poprzez badania nad wszechświatem i życiem. Każdy widzi konsekwencje swoich decyzji oraz czynów w życiu. Spotykamy konsekwencje naruszenia obu rodzajów praw Boga; praw działania wszechświata i życia oraz praw dotyczących religii. To jest to, co Bóg nazywa sprawdzianem bądź testem. W tym sensie całe życie jest zbiorem sprawdzianów. Jeśli osoba lub społeczność nieustannie czyni dobre uczynki, znajdzie się w „szlachetnym cyklu”, gdzie dobre czyny przemieniają się w inne dobre czyny, które z kolei prowadzą do jeszcze innych dobrych czynów. Jeśli wciąż czynią zło, wtedy pojawia się cykl zła, który prowadzi z kolei do innych złych czynów. Jeden z tych cykli staje się „drugą naturą” osoby. Koran mówi również o tym fakcie w takich wyrażeniach, jak: W taki sposób poddawaliśmy ich próbie, gdyż byli ludem występnym (7:163); Zakosztujcie więc kary za wszystko to, co z takim zapałem gromadziliście (waszą wiarą i waszymi czynami) (7:39); Oto Raj, który dano wam jako dziedzictwo w zamian za to, co czyniliście (w życiu doczesnym) (7:43); itp.

[41]Wyjaśnienie, zob. 2:65, przyp. 75.

[42]Ta deklaracja Boga jest ograniczona zarówno konkluzją wersetu, który oświadcza, iż Bóg jest Wszechprzebaczającym i Wszechlitościwym, jak i wersetem – Hańba jest ich udziałem, gdziekolwiek ich znajdą, wyjąwszy sznur (przymierza) od Boga (jeśli się go uchwycą), lub sznur (przymierza) od innych ludów (zob. sura 3:112, przyp. 24). Werset oznacza więc: I (pamiętaj) gdy twój Pan oświadczył, iż będzie On aż do Dnia Zmartwychwstania posyłał przeciw nim tych, którzy dotkną ich największym cierpieniem (dopóki upierają się w czynieniu zła i grzechach i nie trzymają się sznura Boga ani sznura innych ludzi).

[43]Zdarzenie wspomniane w wersecie 172 posiada wielkie znaczenie dla zrozumienia egzystencjalnej pozycji ludzkości i jej relacji z Bogiem. Możemy podsumować jego znaczenie jak następuje: • Jako że Bóg nie może być ograniczony czasem ani przestrzenią, nic nie może istnieć ani się wydarzyć w odniesieniu do Niego w ramach przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. To istoty ludzkie są ograniczone czasem i przestrzenią, i to my obserwujemy wszystkie rzeczy i zdarzenia w ramach czasu i przestrzeni. Tak więc w odniesieniu do Boga bezsensownym jest pytanie, kiedy i gdzie On do nas przemawiał. • Patrząc z naszej perspektywy i w ramach czasu i przestrzeni, stworzenie przechodzi przez opadającą i wznoszącą się linię, która przecina wiele etapów lub okresów. Tak jak na przykład artykuł, który posiada wiele etapów istnienia: istnienie w umyśle autora, następnie jako plan, a następnie w formie pisanej – każdy byt posiada pierwotne istnienie w Wiedzy Boga i jako ogólna forma zdeterminowany jest przez Przeznaczenie, a następnie pojawia się w etapach swojej egzystencji materialnej. Jako że nasza świadomość nie pochodzi od bytu cielesnego, lecz raczej z naszego istnienia duchowego, jest całkiem możliwe, że Bóg mógł do nas przemawiać, zanim nas zesłał, lub mógł do nas mówić po tym, jak nas zesłał na świat, poprzez naszego ducha bądź naszą naturę. Niektórzy ludzie, którym Bóg dał możliwość osiągnięcia takiej duchowej doskonałości, że są w stanie żyć na poziomie ducha i serca i w ten sposób wykazują zdolność do podróżowania po tych sferach, mogą pamiętać wydarzenie wspomniane w wersecie, a mianowicie to, że Bóg wziął od nich pierwotne zobowiązanie wspomniane w wersecie. • Należy wspomnieć, że zobowiązanie które Bóg otrzymał od wszystkich istot ludzkich, obowiązuje nas do tego stopnia, że musimy o nim pamiętać i nie możemy bronić się w Życiu Ostatecznym mówiąc, że byliśmy tego nieświadomi. Tak więc przymierze to musi posiadać rzeczywistość obiektywną. Możemy znaleźć tę rzeczywistość w Tradycji Proroczej: „Każde nowonarodzone dziecko jest zrodzone w pierwotnej naturze oraz ze skłonnością do islamu” (al-Buchari, „Dżanaiz”, 80). Mimo to, jak zostało powiedziane w dalszym ciągu tej samej Tradycji Proroczej, ludzka zdolność oraz wewnętrzna inklinacja do znalezienia Boga może być przesłonięta przez rodzinę, środowisko i otrzymaną edukację; wzmiankuje się o tym w wielu wersetach, jak np. Powiedz (im): „Czy wy się kiedykolwiek zastanawiacie: jeśliby przyszła do was jakaś kara od Boga albo jeśliby przyszła do was Ostatnia Godzina – czy wtedy wzywalibyście kogoś innego niż Bóg? (Odpowiedzcie), jeśli jesteście prawdomówni (i dopuszczacie głos swojego sumienia)!” (6:40); Koran podkreśla, że ludzka świadomość nie może w niczym pomóc, lecz może być świadomą Boga w określonych warunkach. Bóg wliczył w świadomość każdej osoby punkt, w którym szukamy pomocy, oraz punkt, w którym szukamy wsparcia. Oba manifestują się w różnych momentach, zwłaszcza jeśli ktoś • jest pozostawiony bez wyraźnych materialnych sposobów ucieczki od niebezpieczeństwa bądź trudności i czuje, że nie ma drogi wyjścia, jak tylko w powrocie do Boga. Nawet jeśli większość ludzi zachowuje się tak, jak gdyby nie przeżyła takiego doświadczenia, kiedy jest już bezpieczna, to z pewnością każdy doświadczył czegoś takiego kilka razy w swoim życiu. Osoba może zaprzeczyć Istnieniu Boga, gdy jest pod wpływem swojej duszy cielesnej, kierowanej przez Szatana, lecz każda prawda staje się jasna, kiedy ta osoba umiera i nie ma wtedy innego wyboru, jak tylko uznać, że podczas swojego ziemskiego życia odczuwała głęboko i wielokrotnie Istnienie Boga i to, że On jest jej Panem i że to On ochronił ją wiele razy w jej życiu doczesnym przed niebezpieczeństwami, które pojawiły się niespodziewanie. Wyrażenie nakazał im świadczyć przeciwko samym sobie zwraca naszą uwagę na fakt, że pomimo iż wewnętrznie jesteśmy świadomi Istnienia Boga i Jego panowania nad nami, to nasza dusza cielesna nigdy nie chce zaakceptować ani uznać Jego Istnienia ani Jego władzy. Jest tak dlatego, że pragnie ona żyć w sposób, jakiego sobie życzy, spełniając wszystkie swoje ambicje i apetyty bez uznawania żadnej siły, która mogłaby to ograniczyć. Lecz dusza cielesna nie może zabronić swojemu właścicielowi, istocie ludzkiej, odczuwania i uznawania Istnienia Boga i bycia świadomym faktu, że On jest jej Panem mimo, że to uznanie jest przeciwne zmysłowemu Ja człowieka.

[44]Doskonale napisany artykuł ukazuje ny, Wszechszczodry, Wszechsprawiedliwy, doskonałość aktu lub pracy pisania, która z Wszechmądry, Szlachetny i Czysty. Oznacza kolei ukazuje perfekcję tytułu „autor”. Tytuł to, że wszechświat ze wszystkim, co w nim ten jest znakiem perfekcji atrybutu autorjest, wskazuje na Imiona Boga, które pochostwa, który z kolei ukazuje perfekcję talentu dzą od Jego Atrybutów. Te z kolei pochodzą lub zdolności pisania posiadanej przez autora. od Jego Podstawowych, Niezbędnych JakoTa zdolność świadczy o doskonałym pisarzu, ści bycia Bogiem i te jakości mają źródło w który napisał artykuł. Podobnie, doskonałość samym Bogu jako Świętej Istocie lub Bycie. stworzenia wszechświata ukazuje doskonaJedno bądź kilka z tych Imion bardziej maniłość aktu stworzenia, który z kolei świadczy festuje się w danej istocie, wraz z innymi o perfekcji tytułu Stwórca. Perfekcja tytułu Imionami im podporządkowanymi; to jest to, jest znakiem perfekcji atrybutu stwarzania, co nadaje tej istocie naturę z jej szczególnyktóry z kolei ukazuje doskonałość podstami cechami. To powoduje różnice pomiędzy wowej, niezbędnej jakości posiadania „zdolistotami. Na przykład ludzkie istoty, w któności” tworzenia. A perfekcja tej niezbędnej rych Święte Imię Wszechszczodrego bardziej jakości lub zdolności ukazuje perfekcję Bytu, się manifestuje niż inne imiona, są potenktóry to posiada. cjalnie bardziej szczodre; ci, w których Imię Artykuł ukazuje wiele innych zdolności Wszechwiedzącego bardziej się manifestuje, bądź umiejętności, takich jak wiedza, płynstają się potencjalnie bardziej wiedzącymi, a ność w pisaniu, elokwencja, wola pisania ci, w których Imię Najmądrzejszego bardziej oraz umiejętności pisania, układania tekstu i się manifestuje, zwykle stają się mądrzejsi, i wyrażania swoich opinii; w skrócie, jest wietak dalej. le tytułów, takich jak uczony, autor i organizator. Wszechświat ukazuje wiele AtrybuImionami, których nas nauczył, i nigdy nie tów i Tytułów oraz Imion Boga w ten sam możemy wzywać Go imionami, które nie są sposób. Jako iż może być to produktem jedygodne Jego absolutnej doskonałości. Równie doskonałej, nieskończonej wiedzy, woli nież modlimy się do Niego, wymieniając Jego i mocy, możemy wydedukować z tego, że Imiona. Na przykład jeśli jesteśmy chorzy i Bóg jest Wszechwiedzący, Wszechmogący i modlimy się do Niego o wyzdrowienie, modliWszechmocny. Podobnie, jako że wszechświat my się do Niego jako do Wszechuzdrawiająukazuje także akty kształtowania, nadawania cego i wspominamy to Imię. Jeśli potrzebujeformy, przyozdabiania itp. oraz wiele atrybumy zaopatrzenia i łaski, modlimy się do Nietów, takich jak nieskończone miłosierdzie, go, wymieniając Jego Imiona Wszechobdaszczodrość, sprawiedliwość, mądrość, szlarzający i Wszechmiłosierny. To jest znaczechetność oraz czystość itp., możemy dojść nie tego wersetu. do wniosku, iż Bóg jest WszechmiłosierWzywamy i musimy wzywać Boga Jego

[45]Rodzice dodają swoje dzieci Bogu jako ru naszej skóry, rasy, rodziny, psychiki oraz współtowarzyszy poprzez np. traktowanie daty i miejsca naszych narodzin i śmierci. ich jako daru natury bądź „praw naturalNasze ciała pracują automatycznie, zgodnie nych” czy też przyczyn lub poprzez przypiz systemem ustanowionym przez Stwórcę i sywanie swoim dzieciom bądź sobie wyglądu, w sposób od nas niezależny. Nasze potrzeby inteligencji lub osiągnięć życiowych, zapomiżyciowe, takie jak głód, pragnienie, oddychanając o Bogu i długu wdzięczności oraz obonie i sen zawsze nas kontrolują i nie możemy wiązkach wobec Niego związanych z posiasię ich pozbyć na stałe; raczej jesteśmy poddaniem dzieci. porządkowani tym potrzebom. Jednakowoż obserwujemy wspaniałą, doskonałą koordy-

[46]Niektórzy nauczyciele szkół podstawonację i harmonię pomiędzy naszym życiem, wych w pewnych krajach muzułmańskich potrzebami oraz składem i funkcjonowaniem wchodzili do klas ze słodyczami w kieszenaszych organizmów, a także „naturalnego” niach i w celu odwrócenia młodych od wiaśrodowiska, które nas otacza. Jeśli pomimo ry w Boga, pytali się uczniów: „Poproście tego wszystkiego i wspaniałego uporządkoBoga o słodycze i zobaczcie, czy je wam da!” wania wszechświata ze wszystkim, co w nim Gdy oczywiście uczniowie nie dostawali żadjest, takiego, który świadczy o istnieniu absonych słodyczy, nauczyciel mówił używając lutnej wszechobejmującej wiedzy, woli oraz najbardziej prymitywnej formy dialektyki: mocy, negujemy fakt, że istnieje Ten, kto „Teraz poproście mnie i zobaczcie, czy wam posiada je wszystkie, to wtedy jest to jedycoś dam!” Był to najprostszy i najpryminie samooszukiwaniem się. Odrzucenie Boga tywniejszy sposób myślenia, który kiedykoljest najgłębszą otchłanią, do której możemy wiek widziała historia i który traktował Boga wpaść, najciemniejszą ignorancją, najgortak samo jak stworzenie. Tak jak wezwanie szym wyborem, najpodlejszym kłamstwem i Abrahama skierowane do Nimroda, by ten oznacza rezygnację z miana istoty obdarzonej wyprowadził słońce z zachodu, odwrotnie rozsądkiem, świadomością i siłą rozumu. niż czyni to Bóg, a więc od wschodu, werset ten również udziela odpowiedzi na pytanienia wieloma innymi sposobami. Każnia takich prymitywnych stylów myślenia. dy doświadczył nieoczekiwanego spełnienia Funkcjonowanie wszechświata, tak jak stwoswoich potrzeb; niektóre spośród naszych rzenie, jest objęte przez działania Boga; nie są wewnętrznych modlitw, które pojawiają się one oparte na częściowej mądrości uwzględw formie pragnień, zostały spełnione; niewiniającej pojedyncze jednostki jako niezależdzialna ręka przyszła nam z pomocą w bezne od innych, lecz są oparte na uniwersalnadziejnej sytuacji, mogliśmy też zostać uranej mądrości uwzględniającej wszechświat towani od niebezpieczeństwa, gdy byliśmy zarówno jako całość, jak i każdą jednostkę w pozostawieni bez żadnej innej pomocy. Lecz nim się znajdującą wraz z relacjami wszechpo to, by być zdolnym do zaprzeczenia Istświata z pojedynczymi jednostkami i relacjami pomiędzy samymi jednostkami. nienia Najwyższego Bytu, ludzie przypisują to wszystko szczęściu lub przypadkowi; oba Spośród stworzeń ludzkość posiada najte pojęcia są niczym innym, jak tylko pustybardziej rozwiniętą świadomość i najwiękmi określeniami, a przypisywanie im stwoszą zdolność do czynienia lub powodowania rzenia i zarządzania wszechświatem oraz czegoś; jednakże większość aspektów naszepowodowanie zdarzeń stanowi niewysłowiogo życia jest od nas niezależna. Na przykład nie mamy nic do powiedzenia w materii koloną niegodziwość. W obliczu tak niewybaczalBóg czyni ludzkość świadomą Jego Istnej niegodziwości, popełnianej przez wielu na tym świecie, włączając w to naukowców, nie jest możliwe uświadomienie sobie i pojęcie, jak wielki jest dar wiary, jak cenny podarunek wręcza On nam w zamian za prawie nic. Kolejny werset wyjaśni, że nic, czym zastępuje się Boga – np. natura, przypadek, przyczynowość bądź bożek – nie może posiadać siły, widzenia i słuchu. We wszechświecie są istoty, tak jak ludzie czy zwierzęta, które posiadają te zdolności. Jako że to nie te istoty same tworzą takie zdolności, a ich życie przemija w dużym stopniu niezależnie od nich samych, i kto nie posiada tych zdolności, nie może przekazać ich innym, musi być ktoś, kto je posiada i udziela ich innym. Wielkim nieszczęściem jest to, że w naszych czasach, które nazywamy wiekiem nauki, wielu naukowców nie może dojrzeć tej najbardziej oczywistej rzeczywistości; to prawda, którą byli w stanie ujrzeć nawet ludzie żyjący w najbardziej „prymitywnych” czasach. Dzieje się tak z tego powodu, że wielu ludzi dzisiaj zaprzecza Istnieniu Boga i przypisuje istnienie takim idolom, jak przyczyna, natura, przypadek i przyczynowość, które nie posiadają wiedzy, świadomości, zdolności widzenia lub słyszenia. Jest to najbardziej haniebne kłamstwo i oszustwo, którymi grają ich cielesne ego, kaprysy oraz szatany.